Valse start onderzoek Van der G.

AMSTERDAM - Volkert van der G. werkt pas sinds zondag mee aan zijn psychiatrisch onderzoek in het Pieter Baan Centrum (PBC). Tot dan weigerde de verdachte van de moord op Pim Fortuyn dat, omdat hij niet in een groep werd opgenomen, maar in eenzaamheid werd geobserveerd. Ook protesteerde hij tegen de permanente bewaking met een camera.

Van der G. werd rond de jaarwisseling naar de kliniek gebracht. De valse start van het onderzoek in de justitiële observatiekliniek bleek gisteren in de laatste pro-formazitting, voordat het proces tegen Van der G. begint.

Na een steekspel tussen minister Donner van justitie aan de ene kant en het PBC aan de andere kant, werd dit weekeinde het cameratoezicht beëindigd. Donner bleef angstig dat Van der G. zelfmoord zou plegen, als hij aan het oog van zijn bewakers is onttrokken. De minister vond het oordeel van het PBC en psychiaters in het Bijlmerbajes, die Van de G. niet suïcidaal achten, niet genoeg. Pas na een second opinion liet Donner zich over de streep trekken.

Inmiddels is Van der G. uit zijn isolement gehaald. Volgens zijn advocaat, S. Franken, was er voor Van der G. net als in de Bijlmerbajes een 'Volkert-regeling' ontworpen, om te voorkomen dat medegevangenen hem iets aandoen. Maar het PBC kent geen individueel detentieregime. Observatie in een groep levert een evenwichtig beeld van de verdachte op. Het hoofd van de juridische dienst van het PBC, J. van Mulbregt, bevestigde dat gisteren. Het duurde alleen enige tijd om een geschikte groep te vinden, omdat de vrees blijft bestaan dat Van der G. in een onbewaakt ogenblik wordt aangevallen.

Franken haalde uit naar Donner, die met het bepalen van de omstandigheden waaronder Van der G. in het PBC verblijft, volgens hem de strafzaak heeft beïnvloed. Deze 'sabotage' heeft volgens de raadsman geleid tot 'nodeloze vertraging' van de zaak. ,,Zo'n politieke ingreep is onaanvaardbaar'', meent Franken.

Het PBC was aanvankelijk voor de druk van de minister 'gezwicht', zei Van der G.'s raadsman, die zich daarom afvroeg of zo'n instituut wel een onafhankelijk rapport over de geestesvermogen van zijn cliënt kan maken.

Officier van justitie K. Plooy veroordeelde de uitlatingen van Franken. Volgens hem blies de advocaat de 'controverse tussen de minister en het PBC tot ongehoorde proporties op'. Plooy meende te zien waar Franken op uit is: ,,Het is een doorzichtige strategie. Als het rapport van het PBC de verdediging niet zint, kan het de conclusies afkraken omdat het niet onafhankelijk genoeg is.''

De medewerking van Van der G. aan het psychiatrisch onderzoek blijft aan een zijden draadje hangen. Franken zei niet te weten of zijn cliënt kan leven met de nachtelijke controles die hij nu moet ondergaan. Ieder kwartier wordt er door een luikje gekeken hoe het met hem gaat.

Franken: ,,Van der G. vindt dat de controle teruggebracht dient te worden naar aanvaardbare proporties''. Als Van der G. zich in zijn nachtrust ernstig voelt aangetast, kan hij zo weer de medewerking opzeggen, kondigde Franken aan.

Officier Plooy ergerde zich aan het 'eisenpakket' dat Van der G. telkens indient. ,,Volkert van der G. heeft over zichzelf afgeroepen dat hij de meest omstreden en beveiligde verdachte van het land is geworden.'' Volgens de officier hoort de samenleving de praatjes van hem met gekromde tenen aan. Plooy: ,,Hij denkt dat hij de zaak kan regisseren en verwacht dat, als alles in kannen er kruiken is, wij zeggen: Meneer van der G., anders nog iets dat u wenst?''

De rechtbank kondigde aan dat de zaak tegen Van der G. drie dagen gaat duren. Op 27 en 31 maart zullen het bewijs, Van der G.'s bekentenis en de getuigen aan de orde komen. Dan wordt ook het rapport van het PBC besproken.

Op 1 april, de laatste dag, houdt officier van justitie Koos Plooy zijn requistoir en advocaat Stijn Franken zijn pleidooi.