Duisenberg schudde imago 'duffe Wim' af

Wim Duisenberg geeft maandag het roer van de Europese Centrale Bank over aan de Fransman Jean-Claude Trichet. Na het Franse verzet tegen zijn aantreden en de hardnekkige kritiek op zijn rentebeleid uit Britse hoek, heeft de Nederlandse bankier toch zijn gelijk bewezen.

Gezien het gedoe rond zijn aantreden als bankpresident in mei 1998, is het al een klein wonder dat Duisenberg het zo lang heeft volgehouden. De Franse president Chirac had destijds helemaal geen behoefte aan 'zo'n ambtenaar' als president van de ECB. Duisenberg zou immers niet willen luisteren naar aanwijzingen van de politiek, wat in de Franse traditie wel gebruikelijk is. Juist vanwege die onafhankelijkheid waren de Duitsers zo gecharmeerd van Duisenberg, die als president van De Nederlandsche Bank al had laten zien slechts één doel voor ogen te hebben: de inflatie laag houden. En dat lukte hem ook, memoreerde Duisenbergs opvolger bij DNB, Nout Wellink: ,,In zijn periode lag de inflatie gemiddeld op 2 procent. Ik zit daar dik boven.''

Ook als ECB-president hield Duisenberg het laag houden van de inflatie steevast als doel voor ogen. Dat past geheel in de traditie van de Duitse Bundesbank, waar de herinneringen aan de enorme geldontwaarding in de jaren twintig van de vorige eeuw nog altijd levend zijn. Niemand wil terug naar de tijd dat mensen met een kruiwagen vol bankbiljetten naar de bakker moesten.

Maar die gedrevenheid om de inflatie eronder te houden, kon niet overal in Europa op begrip rekenen -laat staan erbuiten. Met name Britten en Amerikanen kunnen (of willen) maar niet begrijpen dat het stimuleren van de economie geen doel van de ECB is. Duisenberg stak in Angelsaksische ogen daarom nogal eens bleekjes af bij zijn Amerikaanse collega Alan Greenspan. Heel de wereld hangt aan zijn lippen als de Amerikaanse centrale bankier over de economie spreekt. Want of die floreert of niet, kan voor hem een overweging zijn om de rente aan te passen. Maar Greenspan heeft de afgelopen tijd wat van zijn glans verloren. De vele renteverlagingen hebben de VS weinig opgeleverd. En zo kon Duisenberg zelfs in de kritische Britse pers zijn imago van 'duffe Wim' kwijtraken.

Duisenbergs succes speelt zich echter vooral achter de schermen af. Hij heeft het bestuur van de ECB, een zeer divers gezelschap, tot een eenheid gesmeed. ,,Zo'n groep bestaat uit personen met heel verschillende achtergronden'', aldus Wellink. ,,Er zitten mensen tussen die gewend zijn aan een heel hoge inflatie, of aan interventies door de overheid. Daar heeft Duisenberg een homogene groep van gemaakt.''

Toch is de nuchtere Fries niet in alle opzichten geslaagd. ,,De Europeanen gaan zeker van de euro houden'', voorspelde hij twee jaar geleden. Dat valt nog tegen, maar het gebrek aan euroliefde hoeft Duisenberg zichzelf niet aan te rekenen. Mensen zijn nog nooit aan een munt gehecht geraakt vanwege het verstandige monetaire beleid. Daar is chauvinisme voor nodig, een warm gevoel bij het land achter de munt. En daar ontbreekt het nog aan in Europa.