'PvdA en CDA samen, dat is een feest voor de VVD'

Voormalig VVD-leider Nijpels vindt het nog een prestatie: vier zetels winst voor zijn partij. Maar lijstrekker Zalm doet er wel verstandig aan partijcoryfeeën als Hans Wiegel voortaan op afstand te houden.

DEN HAAG - Vol verbazing bladerde Ed Nijpels gisteren de ochtendkranten door. Heel even kreeg hij de indruk dat zijn partij de avond tevoren opnieuw een gevoelige nederlaag had geleden. ,,Terwijl de VVD na de PvdA juist het meest heeft gewonnen.''

De commissaris van de koningin in Friesland vindt de vier zetels extra een 'knappe prestatie in de huidige politieke omstandigheden'. Tegen het einde van de campagne ging vrijwel alle aandacht immers uit naar de grote twee, CDA en PvdA, die verwikkeld waren in een nek-aan-nekrace. CDA-leider Balkenende trok daarmee veel rechtse kiezers naar zich toe, die bang waren dat anders de PvdA van Bos als grootste uit de bus zou komen.

Toch zal de VVD zich meer hebben voorgesteld van deze verkiezingen. Het idee was toch bij de val van het kabinet dat een groot deel van de LPF-kiezers zou terugkeren en dat er vervolgens een 'doorstart' zou komen met het CDA.

,,Ik denk dat CDA en VVD samen één strategische blunder hebben gemaakt. Ik vond dat al veel eerder: zij hadden de verkiezingen niet voor januari moeten uitschrijven, maar al eerder. Veel kiezers zijn de kabinetscrisis inmiddels alweer vergeten, de PvdA heeft meer tijd gekregen om orde op zaken te stellen. Verkiezingen vóór de kerst hadden waarschijnlijk een ander resultaat opgeleverd.''

Toch stond de VVD er toen slechter voor in de peilingen dan de afgelopen week.

,,Zeker, maar dat werd destijds weer ruimschoots goedgemaakt door de voorspelde winst voor het CDA.''

,,Hij heeft het goed gedaan. Ik vond het alleen niet verstandig dat hij in de campagne -en dat is hem natuurlijk min of meer opgedrongen- de oude partijcoryfeeën Wiegel en Bolkestein heeft ingezet. Zo'n manoeuvre pakt zelden goed uit, alle aandacht moet uitgaan naar de lijsttrekker. Wiegel die zegt dat 'Zalm wel nog veel moet leren', daar ben je als nummer één lekker mee!''

Dat roept toch de vraag op waarom Zalm akkoord is gegaan met deze vorm van 'hulp'.

,,Hij was acht jaar minister geweest en moest zich toen in één keer bekwamen in het politieke spel en in de leiding van zo'n partij, die natuurlijk allerlei vleugels en vlerken kent. Daarbij werd hij enigszins gehandicapt door de stand in peilingen en door dat rare verhaal dat hij de 'stekker' uit het kabinet zou hebben getrokken. De volgende keer zou hij er goed aan doen zich steviger op te stellen.''

Wat verwacht u van de komende kabinetsformatie?

,,Het CDA en de PvdA samen, dat wordt zéér grote ellende. Ik denk dat Balkenende en Bos beiden buikpijn krijgen als ze er aan denken. Niemand heeft vrolijke herinneringen aan Lubbers-III, het laatste kabinet waarin die twee samenwerkten. Heel mooi voor de linkse oppositie en ook fraai voor de VVD, hoewel wij natuurlijk per definitie bereid moeten zijn tot regeringsdeelname.''

,,De afgelopen weken waren al heel spannend, zeg ik als simpele kiezer uit Friesland, en daar komt de formatie dan nog als toetje bovenop. Vergeet niet: over zes weken staan er alweer statenverkiezingen op het programma, die bepalend zijn voor de samenstelling van de Eerste Kamer. PvdA en CDA hebben daar nu geen meerderheid. Het is nog maar de vraag of die er straks alsnog komt. Als de formatie inderdaad zo lastig wordt als ik verwacht, met veel gezichtsverlies over en weer, dan denk ik dat de kiezer in maart best wel eens heel boos zou kunnen zijn op Balkenende en Bos.''

Bent u zelf eigenlijk om advies gevraagd door Zalm?

,,Wij hebben een keer met elkaar geluncht, enkele weken, geleden, samen met wat mensen uit de partijtop. Ik heb toen mijn licht over een aantal zaken laten schijnen. Maar nee, ik had geen behoefte mij ook in de campagne te mengen.''