GroenLinks moet ruimte links van het PvdA weer verkennen

De kleine linkse partijen voelen zich weer eens 'leeggezogen' door het succes van de PvdA. Voormalig kamerlid Andrée van Es weet alles van klein zijn. Ze vertegenwoordigde in de jaren tachtig zelfs in haar eentje de Pacifistisch Socialistische Partij Nederland.

AMSTERDAM - Andrée van Es: ,,Het valt nu eigenlijk nog wel mee voor mijn partij GroenLinks en voor de SP. Leeggegeten? We hebben wel erger meegemaakt. Na 1972, tijdens het kabinet-Den Uyl, hadden PPR, CPN en PSP samen 16 zetels. De PvdA groeide in 1977 van 43 naar 53 en wij hielden met z'n drieën zes zetels over. Ik werd een fractie van één. Maar in de PSP zeiden ze: ,,We zijn blij dat je het doet. Het hoeft er toch maar ééntje te zijn om ons geluid te laten klinken.''

,,GroenLinks is nu blijkbaar onvoldoende een alternatief voor heel linkse stemmers. Logisch, de partij heeft zich de afgelopen paar jaar genesteld in een sfeer van 'we willen meeregeren'. Net zo'n soort regeringsbereid alternatief als de Duitse Grünen werden. Pas begin deze maand kreeg ik het gevoel dat GroenLinks weer een lekkere getuigenispartij werd, zoals we die vroeger kenden. Het knokken voor de kwetsbaren, zoals Femke Halsema dat noemde.''

Dus moet GroenLinks een links getuigenispartijtje blijven?

,,Nee, dat niet. Getuigen en het innemen van tegendraadse linkse standpunten kan altijd en is altijd goed, maar je moet toch blijven mikken op meeregeren. Deze campagne koos de partijtop verstandig voor zoveel mogelijk behoud van de eigen typische positie. Maar GroenLinks moet wel degelijk nog een vernieuwingsproces doormaken. Ze zijn daar onvoldoende geschrokken van het LPF-succes van vorig jaar. GroenLinksers beseffen nauwelijks dat ook zij te veel bij de oude politiek horen. Ze zullen opnieuw moeten uitvinden wat de ruimte ter linkerzijde van de PvdA precies inhoudt.''

,,Maar dan wel met het oog op het machtsvraagstuk. Alleen de wil om mee te regeren brengt je bij het machtig interessante probleem om het eens te worden buiten de grenzen van je eigen partij. Tijdens het paarse kabinet spraken GroenLinksers ook met CDA'ers over hun raakvlakken. Dat debat is te weinig verzilverd in nieuwe standpunten.''

GroenLinks is met acht zetels blijven steken op een ijzeren voorraad trouwe kiezers. Kan ze niet beter de linkervleugel gaan vormen in een grote linkse samenwerkingspartij?

Van Es: ,,Ik zou een grote progressieve volkspartij van PvdA, GroenLinks en D66 een heel vruchtbare vernieuwing vinden. Met de SP ter linkerzijde daarvan. GroenLinksers kunnen op de linkerflank van zo'n grote partij ook best tegendraads blijven. Dat moet dan wel een grote progessieve partij zijn die open staat voor interne debatten. Inderdaad, dat laatste zal moeilijk zijn voor PvdA-politici. Het zou goed zijn voor PvdA'ers als ze eens wat minder krampachtig werden.''

,,Ze moeten daar ook eens af van hun eeuwige dwang om altijd de grootste te willen worden. Ze zijn in de PvdA altijd erg sjacherijnig als ze niet de nummer 1 zijn en dat moeten ze afleren. Laten de sociaal-democraten dat nou eens leren van de VVD. De liberalen zaten als tweede partij onder Kok in het paarse kabinet en sleepten vanuit die positie ontzettend veel binnen. Dat had te maken met een onverwoestbaar optimisme dat in de VVD heerste en dat ontbreekt in de PvdA.''