Triomf voor PvdA en CDA

Na het acht jaar durende avontuur van Paars en het daaropvolgende kortstondige avontuur met de LPF heeft de kiezer als vanouds zijn hoop weer gevestigd op de PvdA en het CDA. Die twee partijen kwamen als grote winnaar uit de bus, de PvdA met een verrassende terugkeer en het CDA als blijvende grootste partij. Die twee partijen ook zullen als het aan de kiezer ligt vorm en inhoud moeten geven aan de toekomst van Nederland.

Maar zo eenvoudig als het lijkt, zoveel moeite zullen politici er straks mee hebben om deze verkiezingsuitslag om te zetten in een stabiele regering. Grootste probleem is dat het CDA heeft ingezet op een voortzetting van de coalitie met de VVD en het daarbij behorende beleid. Dat CDA lijkt het aan de kiezers verplicht om dat beleid overeind te houden, met steun van hetzij de LPF, hetzij D66, of desnoods ChristenUnie.

Daar staat tegenover dat zo'n centrum-rechtse coalitie nauwelijks stabiel lijkt. Het is bijna onvoorstelbaar dat CDA en VVD hun voortbestaan afhankelijk zullen maken van de partij wier grillige optreden eerder heeft geleid tot de ondergang van het kabinet-Balkenende. En om D66 de sleutel in handen te geven ligt al evenmin voor de hand.

Belangrijker is daarom de vaststelling dat CDA en VVD er niet in zijn geslaagd de veronderstelde 'ruk naar rechts' bij de verkiezingen van 15 mei naar zich toe te halen. Het enige dat je kunt zeggen is dat het CDA kans heeft gezien zijn verrassende wederopstanding te stabiliseren. De VVD daarentegen is er niet in geslaagd de rechterflank af te dekken en de LPF-aanhang naar zich toe te halen. Onder die omstandigheden is een centrum-rechtse coalitie een hachelijk avontuur.

Op de linkerflank heeft de PvdA zich opmerkelijk hersteld. Kiezers hebben weer vertrouwen in deze partij. Dat vertrouwen kan voor een groot gedeelte op het conto worden geschreven van Wouter Bos. Hij zag kans de kiezers ervan te overtuigen dat de PvdA niet langer de regentenpartij is die zij leek, maar bereid is het principe van eerlijk delen weer serieus te nemen. En minstens zo belangrijk: Wouter Bos heeft er geen seconde een geheim van gemaakt dat er wat hem betreft met het CDA geregeerd kan worden. Ook die inzet dient bij de vraag naar een nieuwe regering een belangrijke rol te spelen.