Hoe zit dat bij jullie?

Door de telefoon hebben de klanten van de ervaren netwerkmanager Ben Hasnai (27) meestal niet door dat ze praten met een IT-consultant van Marokkaanse afkomst. Ze steken meteen van wal tegen die 'meneer Hasmeijer'.

Collega's op zijn werk zeggen vaak bemoedigend: ,,Ben, je hebt gelukkig je voornaam mee.'' Toch vindt Ben-Naceur -zijn volledige naam- het een deprimerend idee dat hij blij moet zijn dat hij geen Mohammed of Achmed heet.

,,Uit de tijd dat ik docent was, ken ik informaticastudenten die wél zo heten. Discriminatie speelt keihard, nog meer dan een paar jaar geleden. Allochtone studenten vinden moeilijker een stageplek of een baan. Dat geldt vooral voor de jongens van wie aan het uiterlijk is te zien dat het praktiserende moslims zijn. Met hun prestaties heeft het niets te maken. Ik probeer ze te helpen en adviseer ze: blijf jezelf, en onderstreep steeds weer je kwaliteiten.''

Het zijn dagelijkse, persoonlijke ervaringen die Ben Hasnai en vijf andere jonge professionals ertoe brachten in actie te komen. De komende maanden trekken ze met het initiatief 'Koerswijziging.nl' door het land om ,,het onbehagen van tienduizenden Marokkaanse Nederlanders'' te benoemen. Ze doen dat in hun vrije tijd.

Er komen manifestaties in elf steden tegen de, volgens hen, eenzijdige beeldvorming en voor het versterken van het zelfbewustzijn van de Marokkaans-Nederlandse gemeenschap. De 'Elfstedentocht' wordt gesteund door tientallen prominenten uit eigen kring, onder wie profvoetballers, acteurs, artsen, politie-inspecteurs, popartiesten, hoogleraren, kamerleden en publicisten.

,,We hoeven de feiten niet te ontkennen'', zegt Samira Abbos (32), tv-maakster voor een aantal regionale omroepen en veelgevraagd dagvoorzitter bij debatten over de multiculturele samenleving. ,,Ja, er zijn 24 Marokkaanse jongens die de boel terroriseren in Amsterdam-West. Ik hoop dat ze worden opgepakt.''

,,Maar we komen in verzet tegen twee ontwikkelingen waarover we ons ontzettend boos maken. Namelijk de suggestie dat er in Marokkaanse kringen geen debat wordt gevoerd over zaken die niet goed lopen. Dat is nonsens. En daarnaast hebben we er genoeg van dat we ons de héle dag moeten verdedigen. Ik kreeg de afgelopen tijd het gevoel dat ik me voor al die 250000 mensen moet verantwoorden die toevallig dezelfde wortels hebben als ik. Je krijgt na elk nieuwsbericht de vraag: Hoe zit dat bij jullie?''

Abbos merkt het ook bij de debatten die ze als dagvoorzitter leidt. ,,Mensen staan tegenover elkaar. Het is 'wij', Nederlanders, tegen 'jullie', Marokkanen. Als gespreksleider hoor ik bij geen van de partijen. Maar ik vóel het wel. Ik vond dat ik er vanuit mijn eigen verantwoordelijkheid iets aan moet proberen te doen. Dit is mijn samenleving. Ik wil niet dat mensen later vragen: Samira, waar was jij?''

Ahmed Dadou (24) besteedde kostbare studie-uren aan het organiseren van de acties in het land. Ahmed Dadou studeert Europees recht en zit in zijn afstudeerjaar. ,,Eigenlijk heb ik helemaal geen tijd, maar het moet. Het idee onstond in november, tijdens de ramadan. Samira had vijf jongeren bij haar thuis uitgenodigd om de vasten te breken. En na het eten waren we het samen eens: we gaan iets doen met het ongenoegen dat we voelen. We willen iets betekenen.''

Ahmed Dadou doet het vooral ook voor zijn ouders, zegt hij. ,,Mijn overleden vader was fabrieksarbeider, mijn moeder is zo'n veelbesproken Marokkaanse moslimvrouw met een hoofddoek. Zij kreeg het afgelopen jaar vaker negatieve reacties op haar hoofddoek en voelt zich daar erg ongemakkelijk onder. De hoofddoek is in het politieke debat bijna een symbool geworden van onderdrukking. Pas als je hem afdoet, ben je gelijkwaardig. Daar maak ik me boos over. Het is gezeur. Het debat gaat over een pseudoprobleem. Ik ken zoveel studerende meiden met een hoofddoek, die altijd klaar staan voor de samenleving.''

Aan tafel zaten die vastenavond ook McKinsey-consultant Rachid Majiti, manager Mohamed El Achkar en publicist Ali Eddaoudi. Die laatste was degene die in september boos wegliep uit de inmiddels beruchte Rondom Tien-uitzending met Ayaan Hirsi Ali. ,,Omdat hij geen enkele ruimte voor een weerwoord kreeg'', verdedigt Ahmed Dadou. ,,Laten we wel wezen: Ayaan Hirsi Ali is toch heilig verklaard?''

Samira Abbos vindt dat Ayaan Hirsi Ali de discussie heeft gekaapt. ,,De discussie over bijvoorbeeld vrouwenmishandeling wordt in Marokkaanse kringen wel degelijk gevoerd. Ik heb de afgelopen jaren vaak gezelschappen toegesproken. Het eerste wat ik tegen Marokkaanse mannen zei was: geweld mág niet. Maar ik zal dat nooit koppelen aan conclusies over het geloof van die mannen. Het heeft te maken met cultuur. Maar voor dat genuanceerde verhaal is in het maatschappelijke debat geen podium meer. Ja, je krijgt een podium als je roept dat het allemaal aan de islam ligt.''

Abbos, Dadou en Hasnai zijn gelovig. Ze zijn hoogopgeleid en welbespraakt. Razendsnel formuleren ze hun zinnen, onderling hevig discussiërend. Ze vinden dat het met de integratie van Marokkanen behoorlijk goed loopt. ,,De negatieve voorbeelden voeren helaas de boventoon. Wij kennen de realiteit.''

Ahmed Dadou zou graag eens in de media horen over de nieuwe lichting imams in de Marokkaanse moskeeën. ,,Er komen steeds meer toffe, trendy imams, die beter Nederlands spreken dan wie ook. Ze organiseren van alles om de jongeren te bereiken, tot internetcursussen toe. De besturen van veel moskeeën zijn ook aan het verjongen, met veel nieuwe bestuursleden die middenin de Nederlandse samenleving staan. In de Marokkaanse moskee in Alphen aan de Rijn is een vrouwenafdeling opgezet en een open dag georganiseerd waar veel Nederlanders op af kwamen. Onze jonge imam spreekt de Nederlandse taal nog niet zo goed, maar hij is bezig met een cursus. Het gaat prima.''

Samira Abbos geniet van de gesprekken in de woonkamer van haar moeder, weduwe van een lasser. ,,De hele kamer zit vol met vrouwen, van wie sommige, net als mijn moeder, analfabeet zijn. Ze voeren hevige debatten over de kamerverkiezingen en over politiek in het algemeen. Dat zijn nu die zogenaamde niet-geïntegreerde oudkomers. Ik ben apetrots als ik ernaar luister.''

Ben Hasnai vertelt over zijn kleine neefje en nichtje, die op 5 december thuis vrolijk het Suikerfeest combineerden met Sinterklaas. ,,Ze liepen zingend door huis: Sint komt ook ons schaapje eten! Ze nemen uit beide culturen de mooie dingen mee.''

Maar het mooiste vond hij de reclameposter van een Amsterdams ziekenfonds. Toen hij de twee meter hoge poster op een bushokje zag staan, was hij zo perplex, dat hij zijn auto stilzette om te kijken. ,,Het was een reclame met een close-up foto van een zelfbewust meisje met een hoofddoek. De boodschap: dit is een van onze klanten. Mijn dag kon niet meer stuk.''

Een groep hoogopgeleide, maatschappelijk succesvolle Nederlanders van Marokkaanse afkomst roept op een einde te maken aan de stigmatisering van Marokkanen. ,,We moeten ons werkelijk de héle dag te verdedigen. Mag de nuance terug?''