Hofnar

Er was in 2002 oude en nieuwe politiek, maar er was uitsluitend oud cabaret. Ik weet niet wat zwaarder op de maag lag, de oliebollen of de oubolligheid van twee eeuwige studenten en een grappenmaker met uitpuilend grijs borsthaar.

Er was heel veel Vara-cabaret, maar er was ook cabaret van de KRO (Marc-Marie Huijbregts) en bij de Tros (komische terugblikken in de 'TV-show' van Ivo Niehe). De katholieke narrigheid was tijdloos, apolitiek en nuffig, gespeeld door een jongensachtige volwassene in wit ondergoed met daaroverheen een soort badjas. Hij droeg geen schoeisel, maar liep op witte sokken. Ik geloof dat het om een oude theatershow ging, maar dat deed er weinig toe als je conferences maakt over hoe Annie M.G. Schmidt je jeugd verpest heeft (Prinses Vingertje Lik) en over hoe je een schunnige contactbrief aan je buurvrouw schrijft. Roomse geilheid, het klamme kruis: de badjas had een metafoor voor de priestertoog kunnen zijn.

De Vara bracht zijn grootste kijkcijferkanon nog eens in stelling. 'Topspijkers', uitgezonden op zaterdag, vormde een compilatie van hoogtepunten uit het programma van Jack Spijkerman. En op dinsdag kwam daar nog eens het 'Spijkers Jaaroverzicht' overheen, met een quizje met bekende Nederlanders en nog eens een selectie van mediafragmenten die in programma's zonder gangmaker Spijkerman gewoon bloopers heten en gepresenteerd worden door Ron Brandsteder. En in het grote recycleproces ontbraken natuurlijk ook de imitaties van de bekende LPF'ers niet. Nog meer Vara-humor rolde via Lebbis & Jansen; over ons heen en het stokoude links lachte zijn holle mechanische lach. Lebbis fulmineerde tegen Fortuyn en de LPF-stemmers (zie transcript) en etaleerde nog eens de arrogantie van de zich moreel superieur achtende elite, terwijl Jansen sneerde over het allochtonendebat en meer geïnteresseerd was in wat 'de grote bedrijven' uitspoken. Oud cabaret.

Oud Vara-cabaret ook van Youp. Jaar in, jaar uit zien we een grijzer wordende, dikke man in bretels en op gymschoenen meer kwijlen over vreemdgaan en plastisch verbouwde vrouwen van de golfclub.

Maar actueel wil Van 't Hek ook zijn. Pim Fortuyn was in zijn ogen een soort artiest die overdag een permanente voorstelling gaf maar 's avonds thuis een toupet opzette en naast een wijf op de bank naar 'Lingo' ging zitten te kijken.

Ik nam nog maar een opgewarmde oliebol. Ergens lang geleden hebben we het monopolie op de eindejaarsnabeschouwing aan de hofnar gegeven en sindsdien kijken we terug met kramp in de kaken. Zelfs 2002, het jaar van de moord, kon daaraan niets veranderen. Geen avondvullend beeldessay over Fortuyn, geen tot nadenken stemmend vertoog over hoe Nederland er zonder die moord uit zou hebben gezien onder een premier Fortuyn en een LPF met 52 zetels. We zijn ternauwernood aan een weergaloos en uniek en vermoedelijk chaotisch politiek experiment voorbijgescheerd, maar de enige serieuze terugblik kwam van Harry Mens, die Fortuyns optredens in zijn programma 'Business Class' op een rijtje had gezet. Maar Harry Mens, daar lachen ze om bij de Vara-clowns.