Moed tot vrede niet opgeven

Bij het Nederlandse 'zalig kerstfeest' ging het nog, maar toen paus Johannes Paulus II donderdag bij zijn kerstwensen bij het Chinees, het Vietnamees, het Urdu en Esperanto was beland was het op. Zelfs in de Latijnse wens konden alleen mensen van goede wil nog iets van een 'salvator' verstaan.

Voor de 26ste keer in zijn ambtsperiode vierde de paus het kerstfeest te midden van tienduizenden gelovigen 's nachts in de Sint Pieter, rond het middaguur op het plein ervoor. En alsof hij het niet in de laatste plaats tegen zichzelf had riep hij de gelovigen om de moed niet op te geven voor vrede. ,,Bewaar ons voor ontmoediging op de weg naar de vrede.'' En: ,,Bevrijd ons van het grote kwaad dat de mensheid in deze eerste jaren van dit millennium treft.'' ,,Te veel bloed wordt nog steeds vergoten op aarde, te veel geweld en te veel conflicten ondermijnen het vreedzaam samenleven van de volken.''

De paus is fysiek tot steeds minder in staat; de hulpmiddelen worden steeds ingenieuzer om de ongemakken op te vangen, zodat de paus geen moment meer hoeft te lopen of te staan. Ook is zijn agenda voor deze weken fors ingekrompen.

In Bethlehem blijft het massatoerisme nog steeds weg en was Kerstmis 2003 opnieuw een rampjaar voor de horeca, maar er was meer activiteit dan de afgelopen jaren, maar de enkele duizenden gelovigen waren vooral Palestijns. In de Catharinakerk, naast de Geboortekerk bracht de Latijnse patriarch van Jeruzalem, Michel Sabbah, de muur/het hek ter sprake dat Israël van het Palestijns gebied moet afschermen. ,,De muur zal veiligheid noch vrede brengen'', aldus de patriarch die de bezetting door Israël de 'grond van het kwaad' noemde. ,,Oorlog vernietigt mensen en plaatsen maar brengt niet de mensen tot zwijgen die vrijheid eisen.'' Zoals de afgelopen jaren was er opnieuw vergeefs een erezetel vrijgehouden voor president Jasser Arafat, een moslim die in de tweede helft van de jaren altijd de nachtmis bezocht, maar nu feitelijk zit opgesloten in Ramalla, een twintig kilometer ten noorden van Bethlehem. Dondermorgen was er nog een speciale Engelstalige mis voor de ongeveer 1500 Filipino's die in Israël werken.

In Canterbury heeft de primaat van de anglicaanse kerk aartsbisschop Rowan Williams in zijn kerstnachttoespraak onder meer gesproken over het hoofddoekjes-verbod in Frankrijk. ,,Laten we niet denken dat dat alleen een Frans probleem is. Volgens de bisschop wordt in onze seculiere omgeving naar godsdienst gekeken niet alleen met achterdocht en onbegrip maar ook met angst.

Williams riep op tot meer begrip tussen moslims, joden en christenen en hekelde elke vorm van terrorisme in naam van de godsdienst.

Bij de Sint Pieter waren uit vrees voor aanslagen de veiligheidsmaatregelen scherper dan ooit, met detectorpoortjes en strenge tassencontrole.

In Nederland verliepen de kerstnachtdiensten voorzover bekend zonder incidenten. Er is sprake van strengere controle, niet vanwege terrorismedreiging, wel vanwege brandweereisen. Eerder deze maand zijn de kerken gewezen op wat zij moeten doen en wat ze moeten vermijden, met (obstakels bij) nooduitgangen, brandbare materialen als kerstbomen, kaarsen en de vrije doorgang in de paden.

In Weert is opnieuw de kerststal te bezichtigen die claimt de grootste van Europa te zijn. Aan het project, dat elk jaar opnieuw wordt vormgegeven, is meer dan twee maanden door talrijke vrijwilligers gewerkt; de stal bestaat deels uit levende have en trekt in deze weken tienduizenden nieuwsgierigen.

In het spoor van het rookverbod op allerlei publieke plaatsen in de wereld, moeten de orthodoxe, rooms-katholieke en anglicaanse kerken er rekening mee houden dat zij er ook mee te maken krijgen: een wierookverbod. Gelovigen met astma of met reukallergieën krijgen meer gehoor als zij klagen dat ze ziek worden van de wierookwolken. Een Amerikaanse parochie maakte dezer dagen reclame met een 'wierookvrije' mis.