Voorwaarts, richting moderniteit

Het debat over de multiculturele samenleving wil maar niet verstommen. Het jaar 2003 stond opnieuw in het teken van inburgering en integratie, of juist het gebrek daaraan. Een korte terugblik op de discussie op de Podiumpagina. Van nikaab tot oranjegevoel en van allochtonenspreiding tot een verbod op islamitische scholen.

Chador

Moslims moeten niet met hun rug naar de samenleving staan. Het is belangrijk dat ze Nederlands leren, dat ze deel uitmaken van oudercommissies en buurtorganisaties. Als ze willen, moeten ze bagage meebrengen. Een zekere trots op wie ze zijn. Zich niet schamen voor het feit dat hun ouders uit een of ander dorp gekomen zijn, maar zich ervan bewust dat die ouders met hun emigratie de eerste stap gezet hebben op het pad dat hij of zij nu verder volgt. Vooruit en niet terug. Richting moderniteit. Wie een chador wil dragen heeft daar recht op, maar leeft dan wel in het verkeerde land.

H. Karacaer, Milli Görüs, 3 januari

Huwelijkspartner

Er wordt openlijk getwijfeld aan de zin om te investeren in de multicurele samenleving, terwijl die gewoon een feit is; de Nederlandse maatschappij bestaat immers uit bevolkingsgroepen met verschillende culturele achtergronden. (...) De problemen kunnen volgens de meeste politici worden opgelost door opheffing van de vrijheid van onderwijs voor islamitische scholen, spreiding van bevolkingsgroepen over wijken, tegengaan van zogenaamde zwarte scholen door leerlingen te spreiden, een inkomenseis en leeftijdsgrens voor mensen die een buitenlandse partner willen laten overkomen. Men vergeet daarbij dat sommige voorstellen (bijvoorbeeld een leeftijds- en inkomenseis bij huwelijkspartner uit het buitenland) mogelijk in strijd zijn met het Nederlandse recht en internationale verdragen.

Drs. Leo Balai, directeur adviescommissie multiculturele stad Rotterdam, 23 januari

Omgeving

Menging is geen motief voor mensen bij het kiezen waar ze gaan wonen of bij de schoolkeuze voor hun kinderen. Zo willen veel huishoudens wonen te midden van andere huishoudens die op belangrijke punten een gelijke leefwijze kennen: en zoeken ouders een school voor hun kinderen die naar hun mening het meeste uitzicht biedt op succes.

Sako Musterd en Wim Ostendorf, stadsgeografen, 25 februari

Vrijheid

Jongeren, hier geboren en getogen, voelen zich afgewezen. Provocatieve uitlatingen van AEL-leiders over het belang van de islam, de emancipatie in eigen kring en de afwijzing van assimilatie bevredigen de gevoelens van de achterban. Een veel gehoorde opvatting onder deze jongeren is dat de vrijheid van meningsuiting politici wel het recht geeft om de islam als achterlijk te betitelen, maar de AEL niet toestaat op te roepen tot handhaving van islamitische waarden.

W. Shadid, hoogleraar interculturele communicatie, 16 april

Oogcontact

Roc-leerlinge Ouafa stelt dat mensen haar vanwege haar nikaab buiten de samenleving plaatsen. Ik vind dat Ouafa zichzelf buiten de samenleving plaatst.

In deze samenleving laten we het gezicht zien, maken we oogcontact, lachen we en knikken we elkaar toe. Tijdens school, werk en stage moet je voortdurend communiceren. Sterker nog, je werkt vaak met kinderen, voor wie jij het voorbeeld bent. Je praat met het kind, en met zijn vader, moeder, broers, zussen. Je hebt contact. Een nikaab belemmert in het maken van contact.

Esther Bogaard, lezeres, 29 april

Burgerplicht

Je moet mensen aanspreken op hun burgerplicht; er wordt iets van hen verwacht. Maar ook de overheid kan een voorbeeld nemen aan anderen. Kijk eens naar de Duitse aanpak. Daar zijn minder welzijnsinstellingen en is meer zelfredzaamheid. Het toelatingsbeleid is streng maar rechtvaardig. Onaangepast gedrag wordt trefzeker opgespoord. Er wordt gepraat met jongeren, men kijkt niet de andere kant op als ze iets uitvreten, maar spreekt hen erop aan. Er wordt gewezen op het verlies van hún maatschappelijk aanzien. Het resultaat; iedereen beheerst de Duitse taal, iedereen wil erbij horen en niet negatief opvallen.

Seçil Arda, intercultureel adviseur, 30 mei

Fundamentalisme

Verban de hoofddoeken uit het onderwijs, want ze symboliseren de overwinning van het fundamentalisme op de emancipatie.

Zeki Arslan, onderwijsdeskundige, 11 juni

Máxima kan het ook

Evenzeer als het onmogelijk is iedereen te verplichten de honderd meter binnen de 12 seconden te lopen is het onmogelijk iedereen een vreemde taal te laten leren zodat hij daar op dezelfde wijze in kan communiceren als in zijn moedertaal.

Het is zo goedkoop en makkelijk te zeggen; Máxima, Ephimenco, Ayaan Hirsi Ali is het toch ook gelukt, dus moet ieder ander het ook kunnen. Dat is even onzinnig als te zeggen; Martin Verkerk kan de finale halen op Roland Garros, dus kan iedereen het.

Hans Hesseling, lezer, 14 juni

Oranjegevoel

In Nederland was nationalisme altijd een vies woord dat integratie in de weg zou staan. Het tegendeel is waar: antinationalisme staat integratie in de weg. Als een Nederlander al niet trots is op zijn land, waarom zou een nieuwkomer dat dan wel zijn.

Paul Lieben, politicoloog, 17 juni

Woningvoorraad

Inmiddels worden de Vinex-wijken, bij uitstek de ruimtelijke uitdrukking van aangepast Nederland, ook betrokken door succesvolle allochtonen. (...) Ook zij willen het liefst een nette woning in een rustige middenklassewijk met niet te veel buitenlanders.

Jack Burgers, socioloog, 12 september

Dik Trom

Het gaat de Marokkaanse hangjongens niet om het uitdragen van haat. Op zoek naar fun zijn ze in principe dan ook niet anders dan andere belhamels, zoals Dik Trom of Pietje Bell. Woede of maatschappelijk onrecht is niet wat hen drijft. Hun gedrag is meer geënt op zoeken naar vermaak dan op haat. Het is dan ook zeer de vraag of deze jongens makkelijk te ronselen zijn voor een heilige oorlog.

Dr. F. van Gemert, criminoloog, 18 oktober

Integratiecursus

Een cursus Nederlands is prima voor allochtonen die hier nieuw zijn of al langer verblijven. Maar noem het alsjeblieft geen integratiecursus, maar gewoon een cursus Nederlands. En geef mensen die zakken geen strafkorting, maar laat ze verplicht stage lopen in verzorgingshuizen, waar veel eenzame autochtone Nederlanders smachten naar een praatje.

F. Bouali, verpleegkundige, 29 oktober.

Tolerantie

Het voorstel van minister Van der Hoeven om van het vak geschiedenis weer een keuzevak te maken is onbegrijpelijk, al was het maar omdat het lijnrecht ingaat tegen de grote missie van het kabinet zelf, de inburgering van nieuwe Nederlanders. Onlangs vroeg de Amerikaanse VU-historicus James Kennedy zich af waarom er hier niet met veel meer trots gesproken wordt over onze traditie van tolerantie. Zoals de Amerikanen de traditie van vrijheid van Washington tot King meekrijgen, zo zouden de leerlingen hier moeten horen over Erasmus, Spinoza, Multatuli en Max van der Stoel.

Peter Sierksma, historicus, 30 oktober

Schotelantenne

Zijn die paar islamitische scholen zo bedreigend? Of zijn belangrijkere factoren te noemen als het over stagnatie van integratie van minderheden gaat? Men zou eens moeten nagaan hoezeer de uitvinding van de schotelantenne en van internet en de verkrijgbaarheid van Turkse en Arabische kranten op de integratie uitwerkt. Het is een feit dat de moderne immigrant door de beschikbaarheid van die media veel langer met reilen en zeilen van zijn vaderland kan blijven meeleven dan vroeger. Dat verdringt de belangstelling voor Nederlands nieuws en Nederlandse problemen. Maar de kijkvrijheid valt niet te controleren.

A. Oostlander, europarlementariër, 12 november

Privé-onderwijs

Hoe meer centrale dwang de onderwijsvrijheden gaat beperken, des te groter de kans dat de kapitaalkrachtigen hun eigen scholen gaan stichten. Dat zou nog eens een andere tweedeling zijn dan die van vandaag de dag. Ik ben daarom blij dat de PvdA-fractie de handtekening onder de afgewezen VVD-motie van Hirsi Ali vandaan heeft gehaald om aan op te richten scholen op religieuze grondslag extra voorwaarden te stellen aan schoolbestuur en leerlingenpopulatie.

Oud-staatssecretaris T. Netelenbos, 3 december