Humoristische kerstpuzzels en een hersenkraker

Schakers zijn spelletjesmaniakken. Dit adagium wordt gestaafd als je het hotel binnenloopt waar schakers rondhangen na een partij.

Toen ik ooit meespeelde in het Hoogovensschaaktoernooi (tegenwoordig het Corustoernooi) te Wijk aan Zee waren vele tafeltjes in de lobby van het hotel bezet door schakers die zich op verschillende soorten gezelschapsspelen hadden gestort. Er werd gekaart, het riskspel stond op tafel en ook de flipperkast en de sjoelbak bleken vrij populair. Als je zou denken dat de spelletjes werden gespeeld door spelers van het tweede garnituur kom je bedrogen uit. Er waren meerdere grootmeesters aanwezig die zich met de spelletjes bezig hielden. Zo waren onder andere de Engelse topspelers Adams en Hodgson, de Amerikaan Christiansen en de Duitser Lobron volop met elkaar aan de slag. Tussen de tafeltjes door liep ex-wereldkampioen Karpov die overal meekeek en het liefst zelf ook was aangeschoven. Van hem zijn verhalen bekend dat hij tijdens het Interpolistoernooi in Tilburg, eind jaren tachtig, bezeten achter een sjoelbak en flipperkast was te zien geweest.

En al deze intelligente mensen voelden zich kennelijk niet te groot om zich met deze simpele vormen van vermaak bezig te houden. Je zou bijna zeggen dat het een pre is om goed te zijn in andere vormen van hersengymnastiek. Vandaar dat ik u enkele kerstpuzzels wil voorschotelen. In de eerste vier staat humor voorop. De vijfde is wel een echt probleem, een hersenkraker. De stelling staat bekend als het beroemde Indische probleem.

Opgave 1: Zowel wit als zwart aan zet kan de tegenstander in een zet mat geven.

(zie diagram 1)

Opgave 2: Wit speelt en maakt remise.

(zie diagram 2)

Opgave 3: Wit speelt en geeft mat in vijf zetten.

(zie diagram 3)

Opgave 4: Wit aan zet geeft mat binnen in een zet. (zie diagram 4)

Opgave 5: Wit speelt en geeft mat in vier zetten.

(zie diagram 5)

Oplossingen

1) Met wit aan zet is het 1. Dd7 mat. Het is lastig te zien dat dit veld dat schijnbaar tweemaal gedekt is toch beschikbaar is voor de witte dame.

Met zwart aan zet is het 1. ... Pg2 mat. Zwart moet verhinderen dat wit de dame ertussen kan plaatsen.

Bron: Loyd, Texas Siftings 1888.

2) 1. Pf5+ Kd7 2. Pe5+ Kc8 3. Pe7+ Kb8 4. Pd7+ Ka7 5. Pc8+ Ka6 6. Pb8+ Kb5 7. Pa7+ Kb4 8. Pa6+ Kc3 9. Pb5+ Kd3 10. Pb4+ Ke2 11. Pc3+ Vooral niet 11. ... Ke1 wegens 12. Pd3 mat.

11. ... Kf2 12. Pd3+ Kg3 13. Pe4+ Kg4 14. Pe5+ Kf5 15. Pg3+ Kf6 16. Pg4+ Ke7 17. Pf5+ en we zijn weer rond. De witte paarden blijven op dezelfde manier de zwarte koning achtervolgen totdat er driemaal dezelfde stelling is bereikt waarna wit remise mag claimen.

Bron: Chajrabedjan, Sabavna Schachmatna Komposizija 1969.

3) 1. d8P Kb3 2. Pe6 Kb4 Gedwongen want op 2. ... b4 geeft wit al direct mat met 3. Pxc5.

3. Pc7 Kb3 4. Pa6 b4 5. Pxc5 1-0

Bron: Nerung, Schachscherze 1915.

4) Neemt u mij niet kwalijk als u hier lang naar gekeken hebt en er niet uitgekomen bent. Wit heeft zijn koning van e1 naar g1 gespeeld en gaat nu verder om zijn toren van h1 naar f1 te verplaatsen en voltooit daarmee de rokade, waarna zwart mat staat!

Bron: onbekend.

5) 1. Kb2! b4 2. Lc1!! Deze zet vormt de sleutel tot de oplossing. Wit wil graag zijn loper blokkeren met de eigen toren.

2. ... b5 3. Td2!! Kf4 4. Td4 mat.

Bron: Loveday 1845