Een agenda is een veel te persoonlijk cadeau

Iedereen heeft een agenda. Veel mensen hebben er twee, sommigen zelfs drie. Hoe zou de moderne mens zich staande kunnen houden zonder werk, zorg en hobby's in een compact overzicht te houden? Andersom geef je met je agenda een eerste indruk van je bestaan; druk-druk-druk, zakelijk of relaxed. Met welke agenda wil je gezien worden?

Wie op zoek gaat naar een agenda voor het nieuwe jaar kan het in een goed gesorteerde kantoorboekwinkel gaan duizelen. Mini agenda's die in een borstzak passen. Salontafelagenda's met mooie plaatjes van Parijs, James Bond of blondines. De Amsterdam op Zak-agenda met praktische informatie voor hoofdstedelingen. De vrouwenagenda, ooit een feministisch statement, tegenwoordig een vrolijk Viva-achtig boekje. Moleskine agenda's in dezelfde vorm als de prachtige schrijfboekjes. Zelfs agenda's voor vrome gebruikers die de week op zondag laten beginnen.

,,De drukste tijd voor agenda's is tussen kerst en oudjaar'', zegt Eelke Hoogstins, eigenaar van boekwinkel en kantoorbenodigdheden speciaalzaak Hoogstins aan de Amsterdamse Kinkerstraat. ,,Mensen vragen voor de feestdagen een agenda, maar krijgen 'm niet. Veel te persoonlijk. Die koop je niet zomaar voor een ander. Dus komt iedereen toch zelf iets uitzoeken.''

Persoonlijk? Jazeker. Een agenda hoeft niet de deprimerende weerslag te zijn van een leven vol verplichtingen, maar kan evengoed een symbool zijn van discipline en overzicht. Een symbool dat de tijdgeest en het heersende arbeidsethos ademt: razend druk maar beheerst. De agenda als statussymbool? ,,Ja, dat bestaat'', beaamt arbeids- en organisatiepsycholoog Maaike van den Dorpel. Zij helpt mensen met werkgerelateerde problemen overzicht in hun leven te krijgen en prioriteiten te stellen in hun tijdsbesteding. ,,Ik zie mensen met een grote agenda waar ze ook nog van alles instoppen. Hele dagboeken. Zo'n agenda wordt een soort tweede ik.'' Iemand tegenover je met een fors formaat agenda kan zelfs een beetje intimiderend werken, zeker als je zelf een zakagenda van de Hema trekt. Maar is iemand met een volgestouwd boekwerk nu een succesnummer of een chaoot? Van den Dorpel: ,,Bij zo'n agenda, met allemaal losse papiertjes, vraag ik me af of iemand niet te veel meezeult. Je zou een beter systeem moeten kunnen verzinnen om je leven te ordenen.''

Met de economische bloei van de jaren negentig en een voor velen steeds fragmentarischer levensstijl is de agenda een waardevol object geworden. Het verlies van een agenda is in veel gevallen een grotere ramp dan een verdwenen portefeuille. Zo heeft de agenda kunnen uitgroeien tot een kwalitatief hoogstaand product, een sieraad dat gekoesterd en gezien mag worden. Bij Hoogstins, gespecialiseerd in luxe kantoorartikelen, heeft de personal organizer dan ook een hoge vlucht genomen. Het verschil tussen een agenda en een organizer? Hoogstins: ,,Een agenda heeft vast papier, een organizer is losbladig en je kunt die helemaal naar eigen inzicht invullen met een agenda, notitieruimte, tabbladen, adressenlijst en andere dingen.'' Een jaar of tien geleden verkocht hij de bekendste systemen, Succes en Filofax, met moeite. Nu is zijn uitgebreide collectie organizers, in verschillende formaten en uiteenlopende kleuren, dessins en leersoorten, de blikvanger van de winkel. Onder de honderd euro is er niet veel keus, voor sommige exemplaren leg je een paar honderd neer. ,,Maar dan heb je een ambachtelijk gemaakt product waar je een leven mee doet. Zulke bedragen geef je toch ook uit aan schoenen of een goede tas?'' Hoogstins zelf heeft al negen jaar plezier van een organizer van het Italiaanse leermerk Gigliodoro. Kalfsleer in krokodilmotief in A5 formaat. 350 euro, voor hem persoonlijk gemaakt. ,,Kijk maar hoe soepel het leer is en hoe goed het is genaaid. Onverslijtbaar.''

Vooral de raakvlakken van werk en thuisfront bezorgen veel mensen een hoop stress. Het afstemmen van de schema's van ouders en activiteiten van kinderen vereist heuse managementcapaciteiten. Van den Dorpel, zelf moeder van drie kinderen, jongleert met maar liefst drie agenda's. Ten eerste een persoonlijke, een leren middenmaat organizer met Filofax vulling. ,,Ik heb een grotere overwogen, maar die past niet in een handtas.'' Daarnaast gebruikt ze de Agenda voor Ouders en nog een familieschema in de keuken, agenda nummer drie. De Agenda voor Ouders, een slim ringbandboekje dat vorig jaar werd geïntroduceerd, komt voort uit projecten rond werk en zorg die worden ondersteund door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Ook de overheid is doordrongen van het belang van goed agendabeheer door haar burgers. Mariangeles Nogueras van de Organisatie van Familie en Arbeid bedacht de agenda. ,,Er staan tips in die ouders moeten helpen een beetje te relativeren, niet door te hollen.''

En over kinderen gesproken: kwam vroeger een agenda pas ter sprake wanneer je naar de middelbare school ging, vandaag de dag beginnen kinderen in groep 7 al met het organizen van hun leven. Is dat een positieve ontwikkeling? Volgens Van den Dorpel wel. ,,Mijn dochter van die leeftijd leert op advies van school met een agenda overzicht te houden. Dat is een belangrijke voorbereiding op de middelbare school waar kinderen tegenwoordig veel zelfstandig moeten werken. Een agenda is prima. Zolang je er maar geen slaaf van wordt.''