'Toenemend antisemitisme is schokkend'

AMSTERDAM - In Nederland en elders in Europa is een nieuw soort antisemitisme ontstaan, meent Frits Bolkestein. ,,We kennen het moorddadige oude'', zei hij gisteren. ,,Dit nieuwe antisemitisme heeft alles te maken met het conflict tussen Israël en de Palestijnen.''

De eurocommissaris was een van de sprekers die tijdens de herdenking van de Kristallnacht -gisteren 65 jaar geleden- waarschuwden tegen een groeiend antisemitisme. Dat antisemitisme leeft breder in de samenleving, maar incidenten waarbij joden worden mishandeld of bedreigd, zijn volgens Bolkestein vaak het werk van 'slecht geïntegreerde islamitische jongeren'.

,,Dat in Amsterdam -anno 2003- gewaarschuwd moet worden voor toenemend antisemitisme is schokkend en beschamend'', zei burgemeester Job Cohen. Joodse burgers werden tijdens de Tweede Wereldoorlog door de overheid bedreigd. ,,Nu worden zij belasterd en belaagd door medeburgers.''

Volgens Selami Yüksel, die sprak namens de gezamenlijke moskeeën, dreigen tegenstellingen tussen bevolkingsgroepen en geloofsgemeenschappen onoverbrugbaar te worden. ,,Allen willen in vrijheid en vrede leven. Jongetjes met een keppeltje en meisjes met een hoofddoek moeten ongehinderd over straat kunnen.'' Yüksel pleit voor meer dialoog. De moslimgemeenschap moet jongeren die problemen veroorzaken, aanpakken. ,,En het is onacceptabel conflicten die elders spelen, in Nederland uit te vechten.''

Yüksel kreeg veel applaus. Drie jaar geleden werd Abdou Menebhi van de Stedelijke Marokkaanse Raad bij de herdenking vroegtijdig van het podium gehaald. Hij had de politiek van Israël bekritiseerd. Vorig jaar ging de herdenking niet door. Nederland Bekent Kleur zei de organisatie niet rond te krijgen.

De opkomst was gisteravond met zo'n duizend mensen uit het hele land opmerkelijk groot. Volgens Sara (64) en Jacob Kooyman (64) uit Haarlem is het duidelijk dat het antisemitisme groeit. Sara: ,,Bij het fietstunneltje stond weer een davidsster en zo'n kreet. Dat doet zeer.'' Jacob: ,,De synagoge vlakbij ons wordt bewaakt, vreselijk dat dat moet.'' Ze zijn nog nooit naar een demonstratie geweest. Jacob: ,,Maar een joodse vriend vertelde dat hij zou gaan, maar dat hij bang was dat er klappen zouden vallen. Ik ga voor hem.''

Het Centraal Joods Overleg had de rustig verlopen manifestatie georganiseerd. Vrijwel alle politieke partijen en de kerken waren vertegenwoordigd. Tijdens de Kristallnacht, 9 op 10 november 1938, werden in nazi-Duitsland honderden synagogen in brand gestoken en duizenden joodse winkels verwoest. Bijna 100 joden werden vermoord.