Hulp voor bewoners 'crazy building'

LAREN - Achttien jaar is Aslan pas. Maar in zijn ogen ligt al een peilloos diepe depressie. Hij staart wat voor zich uit. Wil niet praten, maakt geen contact, hij komt alleen zijn antidepressiva afhalen. Dan gaat hij weer weg, terug naar zijn kamer, alleen.

Psychiatrisch verpleegkundige Willem Jan Croese (42) en zijn collega Jeltje Tiemensma (34) kijken elkaar aan, en zuchten. Ze kunnen vandaag niet veel voor Aslan doen. Kom even bij ons zitten, stellen ze voor nadat ze hem zijn medicijnen hebben gegeven, laten we wat schaken samen. Maar hij wil niet.

Aslan is naar Nederland gekomen als alleenstaande minderjarige asielzoeker. Daarnaast is hij psychiatrisch patiënt. In Crailo wacht hij met nog zo'n 800 andere vluchtelingen op de uitkomst van zijn asielaanvraag.

,,Iedereen die hier woont is getraumatiseerd'', zegt Tiemensma. ,,De groep mensen waarmee wij werken is bovendien psychisch gestoord. Zij lijden aan schizofrenie, psychoses of depressies. Dat is een ramp -een asielprocedure geeft heel veel stress en onzekerheid, en helemaal voor mensen met een psychiatrische ziekte.''

De twee verpleegkundigen hebben 18 asielzoekers met zware psychiatrische problematiek onder hun hoede. Zij wonen in een apart gebouw. The crazy building wordt het door de andere bewoners van Crailo genoemd -niemand wil daar naar binnen.

De patiënten zouden ook nauwelijks naar buiten komen als Tiemensma en Croese er niet zouden zijn. Samen verlenen zij 'psychiatrisch intensieve thuiszorg' aan deze groep mensen, die in het asielzoekerscentrum immers tijdelijk 'thuis' zijn. Maar die door de Nederlandse zorgverlening worden vergeten. Croese: ,,De geestelijke gezondheidszorg denkt over deze groep: wat kun je ermee? Geen status, geen toekomst, en dan ook nog psychotisch. Wij laten zien dat je ze wél kunt helpen en uit hun isolement kunt halen.''

De verpleegkundigen geven de patiënten hun medicijnen en zorgen met de riagg voor begeleiding. Maar ze helpen ze ook met het schoonmaken van hun kamer en met boodschappen doen. Croese en Tiemensma krijgen vandaag de Jan Bastiaanse-prijs 2003, voor hun baanbrekende werk. ,,Voorheen gebeurde er niets met deze patiënten'', zegt Tiemensma. ,,Ja, ze werden overgeplaatst. Van het ene naar het andere centrum.''

VERVOLG OP PAGINA 3

Hulpproject Crailo krijgt Bastiaanse-prijs

Psychiatrische zorg

VERVOLG VAN PAGINA 1

Tiemensma: ,,Overgeplaatst, omdat ze onaangepast gedrag vertoonden en agressief waren. Ze werden als een hete aardappel doorgeschoven waardoor de problematiek alleen maar erger werd. Zo ontstond er vanzelf behoefte aan een project als dit.''

Vier jaar loopt het hulpproject in Crailo nu, en vanavond krijgen Tiemensma en Croese de Jan Bastiaanse-prijs 2003 - een beloning voor verpleegkundigen die aan baanbrekende zorgvernieuwing doen. De resultaten zijn dan ook indrukwekkend: in plaats van een paar keer per maand, komt de riagg crisisdienst nog hooguit eens per jaar in Crailo. Er zijn minder gedwongen opnames, er is minder overlast, en met de patiënten zelf gaat het veel beter.

Tiemensma: ,,In andere centra is er vaak geen oog voor waaróm iemand telkens weer de ramen ingooit. Overplaatsen of weekgeld inhouden, dat is de enige reactie. Terwijl Amir uit Iran, die 14 keer was overgeplaatst, hier nu zit zonder problemen. Omdat hij nu goede medicijnen krijgt, en zeer gemotiveerd is om die in te nemen.''

Croese en Tiemensma hebben een eigen gebouwtje op het terrein waar ze een paar keer per week klaarstaan voor hun patiënten. Welkom, staat er in allerlei talen op de deur. Hier komen de asielzoekers hun medicijnen halen. Maar ook een drankje, wat lekkers, een praatje. Er wordt muziek gedraaid, getekend, geschilderd, geschaakt.

Vijf jaar geleden kwam Safin (28) uit Koerdistan hierheen. In het clubhuisje komt hij om naar de muziek te luisteren of met anderen te praten. Hij vindt het 'prachtig', zegt Safin. ,,Anders altijd maar op mijn kamer zitten - is niet goed.'' Safin is twee keer opgenomen geweest vanwege psychoses. Hij hoorde stemmen, was depressief. Nu, verzekert Croese, is hij stabiel.

,,Al deze mensen hebben meer vertrouwen sinds ze hulp krijgen. Ze denken weer na over hun toekomst, hebben wat sociale contacten, ze zijn een beetje bezig met schilderen en zagen. Ze horen erbij, dat is het belangrijkste. We laten ze dat voelen, we proberen een familie te zijn. Kijk, Zacharia hier, die zou je niet herkennen als je hem in zijn crisistijd had meegemaakt. Agressief en knalpsychotisch.'' Lachend: ,,Jij komt toch uit psycho-Somalië hè, Zacharia?''

Ja, dit is ook Nederland, verzucht Croese als hij het 'crazy building' laat zien waar zijn patiënten moeten wonen. Eenpersoonshokjes van een paar vierkante meter, met een bed, een smerige wastafel en wat rondslingerende kleren. ,,Ik kom jou morgen helpen met schoonmaken'', belooft hij een oudere man, die door de vervuilde gang dwaalt.

,,Je moet niet te groot denken hier, dan krijg je gegarandeerd een burn-out'', zegt Croese. ,,Ik heb me voorgenomen met heel kleine stapjes tevreden te zijn; alle hulp die we ze kunnen bieden is meegenomen. En zo hebben we toch een heel hulpproject van de grond gekregen.''