Italiaans voorbeeld krijgt nog weinig navolging

*Een generaal pardon voor op buitenlandse rekeningen ondergebracht spaargeld heeft de Italiaanse schatkist geen windeieren gelegd. Inmiddels is langs die weg al meer dan vijftig miljard euro teruggekomen. Maar de kofferbak volladen met bankbiljetten en daarmee een autorit maken naar Zwitserland of Oostenrijk was dan ook een nationale Italiaanse sport.

Het Italiaanse voorbeeld inspireerde niet alleen de fiscaal juristen Van Mens en Steenman. De regering-Schröder wil in Duitsland dezelfde kant op.

In november vorig jaar trachtten de ministers van financiën van de Europese Unie voor wat betreft het beleid rond de ontduiking van belasting op spaargeld op één lijn te komen. De Europese commissie voelde ook wel voor een generaal pardon, omdat de aanvankelijk gekozen weg van het aanpakken van belastingparadijzen behoorlijk in het slop zit.

De belangen in de Unie zijn dan ook behoorlijk tegengesteld. Binnen de Europese Unie zijn Luxemburg en Oostenrijk, en in mindere mate België, zelf landen die het bankgeheim hoog in het vaandel hebben. Zij voelen er niet veel voor de in hun landen gevestigde banken te verplichten andere lidstaten informatie te verstrekken over de tegoeden van hun inwoners. Voor ze zover zijn eisen ze dat de Europese Unie Zwitserland op de knieën krijgt en dat het befaamde Zwitserse bankgeheim gekraakt wordt.

Oostenrijk, Luxemburg en België weten ook wel dat daarvoor nog een lange weg te gaan is. De Zwitserse economie drijft immers voor een niet onaanzienlijk deel op dat bankgeheim.

De Europese Commissie, deze impasse inmiddels behoorlijk zat, koos daarom voor het generaal pardon als alternatief. Het verzet in november kwam onder meer van Nederland. Net als Groot-Brittannië, de andere lidstaat die zich fel verzet, vindt de Nederlandse minister van financiën Hoogervorst, dat een generaal pardon op principiële bezwaren stuit. Feit blijft immers dat het hier om belastingontduiking gaat en dat vaak over een reeks van jaren. Een generaal pardon zou de oppassende burger, die zijn spaarcentjes gewoon bij een Nederlandse bank heeft staan of in het buitenland ontvangen rente netjes opgeeft, te ernstig benadelen. En dat zou de belastingmoraal ondermijnen.

De discussie tussen de ministers van financiën in november leverde niets op. De Europese Unie heeft met andere woorden geen eenduidig beleid. Elk land afzonderlijk houdt de vrijheid te besluiten tot een generaal pardon of niet. Vooralsnog krijgt het Italiaanse model echter nog weinig navolging en dat ondanks de vele miljarden die de Italiaanse schatkist rijker werd.