Strijd om pensioenen in stilte gestreden

Er wordt momenteel tussen politiek, pensioenfondsen en de Pensioen- en verzekeringskamer een subtiel spel gespeeld dat gaat over de vraag wie het nou eigenlijk voor het zeggen heeft of zou moeten hebben in de pensioenwereld.

Het spel is interessant om te volgen, omdat het alle ingrediënten heeft die een spel spannend maken. Er staat prestige op het spel, de portemonnee van de individuele werknemer, de wettelijk gewaarborgde onafhankelijkheid van een toezichthouder, de door de nieuwe vadertje Drees, CDA-lijsttrekker Balkenende, zo gewenste loonmatiging en de geloofwaardigheid van de politiek.

Het inkomen tijdens de oude dag en de zekerheid die daaraan verbonden is, is met het jaar een in de Nederlandse politiek en arbeidsverhoudingen moeilijker bespreekbaar onderwerp geworden. Oud-CDA-voorman Elco Brinkman kan erover meepraten. Aan de oudedagsvoorziening mag je eenvoudigweg niet morrelen.

De Pensioen- en verzekeringskamer (PVK) dacht dan ook eind september op brede maatschappelijke en politieke steun te mogen rekenen toen aan de pensioenfondsen een brief werd gestuurd, waarin werd aangekondigd dat zeer streng zou worden opgetreden tegen dreigende tekorten bij de fondsen. De PVK stelde daarmee de politiek en de organisaties voor werkgevers- en werknemers voor een voldongen feit. Die driehoek trachten met knip- en plakwerk het koopkrachtverlies als gevolg van de slappe economie zoveel mogelijk te beperken. Zij staan nu voor de prangende vraag hoe ze, zonder dat de indruk kan ontstaan dat wordt gezaagd aan de poten van een onafhankelijk toezichtsorgaan, voorzitter Witteveen toch zover kunnen krijgen dat hij water bij de wijn doet en de pensioenfondsen wat meer tijd gunt om de opgelopen beursschade weg te werken.

Hele massa's werknemers zullen deze maand aan hun loonbriefje kunnen zien wat de schade van de roomser-dan-de-paus-houding van Witteveen in de praktijk betekent. Pensioenpremies stijgen over een breed front. Voor werkgevers is de schade nog veel groter. Is er uiteindelijk toch nog loonmatiging gekomen, blijken de loonkosten alsnog uit de pan te rijzen, omdat zij over het algemeen het grootste deel van de pensioenpremie van hun werknemers betalen. Hoe lang is de politiek van loonmatiging nog vol te houden met dergelijke aanslagen op de nettolonen?

De in het najaarsakkoord van november gemaakte afspraak tussen kabinet en sociale partners over de pensioenen was al een eerste, kleine correctie op de maatregelen van de PVK. Al mocht het van staatssecretaris Rutte van sociale zaken uiteraard niet zo heten. De onafhankelijkheid van de toezicht houder staat immers voorop. In de derde week van deze maand zal Rutte met werkgevers en werknemers bekijken of de PVK wel in voldoende mate met de hand over het hart strijkt bij de beoordeling van de herstelplannen die de pensioenfondsen momenteel schrijven. Aan die evaluatie wordt zo weinig mogelijk ruchtbaarheid gegeven. De buitenwereld mocht eens gaan denken.

Onderwijl zit de pensioenwereld ook niet stil. De koepels van de pensioenfondsen presenteren over anderhalve week een rapport over de effecten van de brief van de PVK. In de uitnodiging wordt alvast maar gemeld dat premies fors stijgen en, heel subtiel, dat veel gepensioneerden hun compensatie voor de inflatie wordt onthouden. Het grijze front is immers ook een machtig wapen in deze strijd.