Wereld geeft driekwart biljoen uit aan wapens

De landen van de wereld besteedden in het laatste jaar van de vorige eeuw 782 miljard euro aan bewapening, zo'n 25 maal het Nederlandse overheidsbudget. Wereldwijd liggen de militaire uitgaven daarmee een derde onder het niveau van een decennium eerder. Het aandeel van de VS is inmiddels gegroeid tot een derde van alle militaire uitgaven per wereld.

Dat blijkt uit cijfers van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken, dat de militaire uitgaven in de wereld berekende van 1989 tot 2000. Over het hele decennium gemeten daalde de 'militaire last-index' -de bewapeningsuitgaven als percentage van het BNP van alle landen bij elkaar- van 4,7 tot 2,4 procent. Maar de laatste jaren gingen de uitgaven weer omhoog.

De rijke landen gaven in 1999 voor het eerst sinds de Koude Oorlog weer iets meer uit aan hun strijdkrachten, na een decennium van daling. De uitgaven van 1999 lagen bijna de helft lager dan in 1989. Ontwikkelingslanden daarentegen besteden al een decennium steeds meer aan hun legers. In 1999 was dat in totaal 227 miljard euro, bijna eenvijfde meer dan in 1989.

De verspreiding van de militaire uitgaven over de regio's van de wereld is na de Koude Oorlog drastisch veranderd. Het aandeel van Oost-Europa -het voormalige Warschau-pact- ging van 34 procent naar 7. Oost-Azië zag zijn aandeel verdubbelen van 10 tot 21 procent, vrijwel evenveel als West-Europa. De stijging komt op rekening van China, dat naar schatting bijna tweederde meer uitgaf aan bewapening. De snelstgroeiende regio was Zuid-Azië, met elk jaar vijf procent hogere militaire uitgaven dan het jaar daarvoor. De spanning tussen India en Pakistan is daarvan de oorzaak.

De wapenhandel in de wereld groeide in 1999 8,5 procent tot bijna 50 miljard euro. Dat is bijna twintig procent meer dan het laagste punt sinds de Koude Oorlog, maar nog veertig procent minder dan 'topjaar' 1987. Vrijwel alle wapens kwamen uit de rijke landen. De import van de rijke landen steeg sterk, met 13 procent per jaar sinds 1995. Hoewel de militaire budgetten van ontwikkelingslanden stegen, voerden zij verrassend genoeg jaarlijks minder wapens in.

Waar ontwikkelingslanden in 1989 twee derde van de wapenimport voor hun rekening namen, was hun aandeel tien jaar later tot onder de helft gedaald. West-Europa was de regio die de meeste wapens importeerde, de VS namen twee derde van de export voor hun rekening. De grootste importeurs waren Saoedi-Arabië, Turkije en Japan.

In de wereld waren in 1999 ruim een kwart minder mannen onder de wapenen dan tien jaar daarvoor: 21,3 miljoen. De grootste legers zijn die van China (2,4 miljoen soldaten), de VS (1,5 miljoen), en achtereenvolgens India, Noord-Korea, Rusland en Turkije.