'Het beeld van de VS als cowboy klopt niet'

VVD-kamerlid Van Aartsen vindt dat Nederland duidelijker achter de Amerikanen moet gaan staan in de kwestie Irak. Niet alleen moet Europa de Verenigde Staten op het pad van de VN-Veiligheidsraad zien te houden, Europese invloed is ook nodig voor het bestuur van Irak na een eventuele oorlog.

Minder dan een jaar geleden sprak Jozias van Aartsen nog als minister van buitenlandse zaken met zijn collega Colin Powell over Irak en de eventuele oorlog. Ook toen al zat de Amerikaanse regering met het lastige probleem: wat te doen ná een succesvolle verwijdering van dictator Saddam Hoessein?

Tegenstanders van de oorlog zeggen dat zelfs na een succes de bevolking van Irak niet geneigd zal zijn de Amerikanen als bevrijders te beschouwen. Is alleen daarom al een oorlog niet contraproductief?

Van Aartsen: ,,Onderschat niet hoe Irak onder de knoet zit. Natuurlijk is de opbouw van een nieuwe regering in Bagdad een groot probleem. Sommigen in Washington gaan uit van een tijdelijk VS-bestuur, zoals over Japan en Duitsland vlak na de Tweede Wereldoorlog. Dat zou onverantwoord zijn, die hebben een naïef beeld van de Arabische wereld.''

,,Daarom heb ik altijd bij de Amerikanen gepleit voor grote Europese bemoeienis bij die fase. Na een, onverhoopte, oorlog heeft Europa veel expertise en geld te bieden. Ook Nederland wordt in de Arabische wereld vaak nog als een positieve kracht gezien. Laat Washington daar gebruik van maken. De Iraakse bevolking zelf moet een nieuw bestuur opbouwen, met steun van Europa en de VS samen. En om invloed te krijgen op die periode na een oorlog moet Europa nu Amerika niet in de steek laten. Het is te gek voor woorden dat premier Balkende de steunbetuiging van acht Europese leiders niet meetekende. Onze dialoog met de VS wordt daardoor belemmerd. Het huidige kabinet liet daar een steek vallen.''

Als u bij de vredesdemonstratie op 15 februari op het podium op de Dam zou staan, wat zou u dan zeggen?

,,Ik heb nog geen kik gehoord van de Nederlandse vredesbeweging. Ik zou zeggen dat de vredesbeweging altijd heeft aangedrongen op handhaving van het internationaal recht. Als je dat basisprincipe legt naast de huidige toestand in Irak, dan is er geen reden om voor de verantwoordelijkheid voor een oorlog weg te lopen. Toen Kosovo met een legitimatie van de Veiligheidsraad moest worden aangevallen om erger te voorkomen, heb ik weinig protest gehoord uit de hoek van de vredesbeweging en GroenLinks. Die partij steunde de ingreep. Het leidde tot het vertrek van Milosevic, hoewel dat niet het eerste doel was. Wat is nu het verschil? Alleen dat de Amerikaanse president geen Clinton meer heet, maar Bush? GroenLinks is niet consequent.''

,,De eerste geluiden afgelopen zomer waren dat Amerika er in z'n eentje op los wilde gaan. Dat beeld heeft zich vastgezet bij de tegenstanders in GroenLinks en de SP die een oorlog compleet uitsluiten. Als je de feiten bekijkt zie je dat de Verenigde Staten daarna de weg via de Veiligheidsraad kozen. Natuurlijk beseften ze in Washington dat ze tegenstanders zouden treffen op dat lastige pad. Ze kozen er toch voor. Het hardnekkige beeld van de Verenigde Staten als cowboy in de Irak-kwestie klopt niet met de feiten.''

Wat zegt de VVD straks als de Amerikanen toch nog voor een alleingang kiezen in een oorlog tegen Irak?

,,Ik denk nog steeds niet dat ze dat doen. Wat hebben ze te winnen door de Veiligheidsraad te bruuskeren en door de Europese partners van zich te vervreemden? Ik ken een aantal hoofdrolspelers in Washington en ik geloof niet dat ze daarvoor zullen kiezen.''

Een voormalig parlementslid van de Duitse CDU, Todenhöfer, waarschuwde dat dertig dagen oorlog in Irak wordt terugbetaald met dertig jaar terrorisme uit het Midden-Oosten. Zo bezien is een oorlog toch ook contraproductief?

Van Aartsen: ,,Terreur is er al zo lang in het Midden-Oosten. Ik draai die stelling liever om. Powell liet overtuigende verbindingen zien tussen het bewind van Saddam Hoessein en tereurorganisaties. Dus een militaire ingreep en een ontwapening in Irak betekenen eerder het indammen van terrorisme.''