Hangen en rotzooien in een bekroond prachtcomplex

De gedachte was: koop- en huurhuizen voor kleine en grote gezinnen, allemaal bij elkaar. Maar het splinternieuwe, bekroonde wooncomplex 'Hoop, Liefde en Fortuin' in Amsterdam dreigt nu al ten onder te gaan aan een handjevol probleemhuurders.

AMSTERDAM - Zaterdagavond is er nog stevig gevochten. Meneer M. Mechbal was op visite geweest, en toen hij thuiskwam had de politie de hele straat afgezet. Hij schudt zijn hoofd. ,,Nee, het is hier niet netjes.''

Het appartementencomplex waarin Mechbal woont, is niet het eerste het beste. Met zijn enorme witmarmeren, trapsgewijs oplopende gevel is 'Hoop, Liefde en Fortuin' een blikvanger in het Amsterdamse Oostelijk Havengebied, een populaire nieuwbouwwijk. Het gebouw, dat 370 appartementen telt, is in 1999 door de gemeente bekroond met de jaarlijkse Zuiderkerkprijs voor het beste woningbouwplan. De jury roemde de grote variatie aan huizen voor verschillende doelgroepen: kopers en huurders, kleine en grote gezinnen.

Begin dit jaar zijn de laatste huizen opgeleverd, al dit voorjaar begonnen bewoners te klagen. ,,Vooral over rondhangende jongeren'', zegt Roeleke Vunderink van Woningbedrijf Amsterdam, verhuurder van de 200 huurhuizen in het complex. In de loop van het voorjaar en de zomer namen de klachten toe. Vunderink: ,,Bewoners gingen zich onveilig voelen en zijn ook bedreigd. En de klachten werden specifieker. Mensen gingen concreet gezinnen aanwijzen die de overlast veroorzaken.''

De bewoners weten precies wie de boosdoeners zijn, bevestigt Loek Genet van de huurderscommissie van 'Hoop, Liefde en Fortuin'. ,,Er wonen hier tientallen gezinnen die afkomstig zijn uit de Bijlmer. Zij moesten verhuizen omdat hun huis werd gesloopt. Hier konden ze goedkoop en met voorrang een huis krijgen.''

Hangen, rommelen en rotzooien, zo omschrijft Genet het gedrag van een deel van deze bewoners. Zelf heeft hij vooral last van het geschreeuw en het voetballen op straat, tot diep in de nacht. ,,Andere bewoners en passanten zijn van hun fiets getrokken, en hebben last van jongeren die rondhangen in hun portiek.'' Deze mensen, zegt Genet, hebben jarenlang punten gespaard voor hun ideale huurhuis. Die punten zijn ze nu kwijt, ze kunnen niet meer weg. ,,Een grote teleurstelling'', vat Genet samen. ,,Vooral omdat het in potentie een hartstikke mooi complex is.''

,,Het ziet er goed uit'', beaamt Jan Willem Kluit van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFW). ,,Maar het werkt niet.'' Naar aanleiding van de problemen in 'Hoop, Liefde en Fortuin' bracht de AFW eerder deze week plannen naar buiten voor een 'verklaring van goed gedrag', voor huurders die willen verhuizen. De AFW wil zo voorkomen dat probleemhuurders worden 'rondgepompt' door de stad, en dat corporaties en buren door hen worden overvallen.

Woningbedrijf Amsterdam heeft inmiddels zeven gezinnen te kennen gegeven dat ze hun leven moeten beteren. Zo niet, dan worden ze op straat gezet. Vunderink bevestigt enigszins terughoudend dat het 'in elk geval deels' Antilliaanse gezinnen zijn. Het gebouw trekt bovendien jongeren aan die er niet wonen, uit bekende probleemwijken als de Bijlmer en de Indische buurt.

Er is destijds veel nagedacht over mogelijke overlast, beklemtoont architect Rudy Uytenhaak, die 'Hoop, Liefde en Fortuin' ontwierp. ,,We beseften dat een mix van koop- en huurhuizen, met bewoners uit allerlei culturen, conflicten kan opleveren.'' Daarom hebben de huurders hun eigen trappenhuis, ook als ze op twee- of driehoog wonen. Dat voorkomt ergernissen over geparkeerde bromfietsen en etensluchtjes.

Maar de voordeuren liggen in groepjes van vier of vijf aan portieken, die zo'n vijf meter diep zijn: uitgelezen hangplekken, zo blijkt. Uytenhaak en het Woningbedrijf hebben het gehad over de mogelijkheid om daar hekken voor te zetten. De architect is daar zelf nog niet aan toe -zoals hij ook een dergelijke mix van koop en sociale huur nog lang niet wil opgeven. ,,Hekken veranderen het woonklimaat. Mensen hebben dan geen bel en brievenbus meer naast hun eigen voordeur. En je bevestigt een negatief vooroordeel: hier wonen mensen achter hekken.''

Eerst maar eens met de bewoners om tafel, vindt de architect. ,,Misschien valt er met sociale controle en beter beheer wat op te lossen, met een beetje hulp van de politie en betere verlichting van de portieken.'' Maar of dat genoeg is? ,,Als zo'n complex eenmaal in een negatieve spiraal belandt, valt dat moeilijk weer te keren.''