Geknoei in toreneindspel beslist toernooi

Gary Kasparov was niet alleen woedend over het feit dat hij het toernooi in Linares niet had weten te winnen. Nee, hij was nog meer ontstemd over de jury (bestaande uit schaakjournalisten) die in zijn oneindige wijsheid had besloten om de schoonheidsprijs toe te kennen aan de 15-jarige Teimour Radjabov voor zijn zwartoverwinning op Kasparov in de tweede ronde.

Extra zuur dus voor de nummer een van de wereld, want zijn concurrenten hadden allemaal met wit van Radjabov gewonnen en de partij was volgens Kasparov het naspelen niet waard. In een uitgebreide analyse op een internetsite die inmiddels al weer uit de lucht is, toont hij aan dat hij huizenhoog gewonnen staat na het moedige stukoffer van zijn jeugdige opponent.

'De Baas', zoals Kasparov genoemd wordt, was zo boos dat hij bij de prijsuitreiking het podium opliep en de microfoon vroeg. ”Ik geloof dat dit niet de beste partij van het toernooi was, hij is gekozen alleen omdat ik die partij heb verloren en ik beschouw dat als een publieke belediging en vernedering. Het is zelfs de grootste belediging die zij (de journalisten) mij in mijn leven hebben aangedaan! Het is een belediging naar mij en naar het schaken toe. Jullie beschouwen jullie zelf schaakjournalisten? Als jullie denken dat deze partij de mooiste van Linares was, dan beschadig je het schaken met je verslagen en artikelen. Radjabov stond compleet verloren in deze partij.”

En zo ging hij nog even verder met stoom afblazen. Feit was wel dat er nauwelijks een andere partij te noemen was die in aanmerking voor de prijs kwam en dat het de journalisten wel sympathiek leek om de 'Wonderjongen uit Bakoe' een prijs te geven voor de getoonde moed en vechtlust in de partij. Het predikaat 'schoonheidsprijs' is kennelijk aan herziening toe. Tenminste als bijvoorbeeld het organisatiecomit van het Corustoernooi nog van plan is Kasparov uit te nodigen in Wijk aan Zee doet zij er goed aan eerst na te denken over de criteria die gesteld worden aan de dagprijzen die in dat toernooi worden uitgereikt. Velen zullen zich de boze reacties van Kasparov herinneren als hij weer de dagprijs niet op zijn naam kreeg, omdat het publiek al naar huis was, terwijl hij soms op geniale wijze een eindspel zat te winnen...

Het toernooi in Linares werd gedeeld gewonnen door Kramnik en Leko die samen met 7 punten op de eerste plaats eindigden. In de voorlaatste ronde viel de belangrijkste beslissing omdat Anand een theoretisch bekend remise-eindspel tegen Leko niet op de juiste wijze wist te verdedigen. Een nader onderzoek leert zelfs dat het door beide spelers, toch de nummers drie en vier van de wereld op sommige momenten fors werd mishandeld.

Leko - Anand

Linares 2003

(zie diagram 1)

37. ... Kg7? De eerste opmerkelijke fout. Het is in de literatuur bekend dat de witte toren slecht staat voor zijn eigen pion. De zwartspeler moet er dus voor zorgen dat de toren maximaal slecht blijft staan door bijvoorbeeld aan de 'pion te gaan hangen'. Dat kan met 37. ... Td3 of met 37. ... Td1+ gevolgd door 38. ... Ta1. Als wit dus de kans krijgt om zijn torenpositie te verbeteren, moet die kans onmiddellijk aangrepen worden. Dus de logische zet is nu: 38. Te5! gevolgd door 39. Te3. Maar wat schetst onze verbazing:

38. a4? Dezelfde type fout, onbegrijpelijk voor spelers van dit kaliber.

38. ... Td1+ 39. Kg2 Ta1 Nu gaat Anand er toch maar achter met de toren. Als hij nu de kans heeft tot ... h6-h5 is de stelling binnen de remisemarge. Leko grijpt zijn enige kans.

40. g4! Kf6 41. Kg3 Tc1?! Onlogisch.

42. Tb5!

(zie diagram 2)

Leko verbetert nu zijn toren en zo krijgt hij ook de pion een veldje verder.

42. ... g5? Een strategische fout van de eerste orde. Zwart geeft veld f5 weg hetgeen een cruciaal is. Met een witte toren op f5 kan wit ervoor zorgen dat al zijn pionnen gedekt worden zodat de witte koning onbezorgd aan de lange koningsmars naar de damevleugel kan beginnen.

43. Tf5+ Kg6 44. h5+ Kg7 45. a5 Ta1 46. Kg2 Niet 46. f3? wegens 46. ... Ta2! en zwart houdt de witte koning gevangen.

46. ... Te1 47. f3 Te6 48. Kf2 Kf8 49. Tb5 Kg7 50. Tf5 Kf8 51. Tc5 Kg7 52. Tb5 Kf8 53. Tb6 Te5 54. a6 Kg7 55. a7 55. ... Ta5 56. Tb7 Ta3 De partij is in hogere zin beslist. De koning kan naar de damevleugel wandelen om daar zijn vrije a-pion de nodige ondersteuning te verlenen.

57. Ke2 Kf6 58. Kd2 Ke6 59. Kc2 f6 60. Kb2 Ta4 61. Kb3 Ta1 62. Kb4 Kd6 63. Th7 Ke5 64. Kb5 Ta2 65. Kb6 Kd5 (1-0)