Schouten

Op wintersport. Of nee natuurlijk: Winterreise. Want om nu het nog kan te genieten als ongesubsidieerde Europeaan-in-spe ben ik met de trein naar de Baltische staten vertrokken. Een oude en innige droom sinds ik ooit in een gedicht van de rijke globetrotter Valery Larbaud las: 'Tussen Wirballen en Pskow was ik gelukkig'.

Dat wil ook, tevreden in een treincoupé door een ongerestaureerde wereld reizen. De Baltische staten en Nederland hebben iets gemeen, ze zijn ongeveer even groot en het zijn allemaal lage landen aan de zee. Om nog meer verwantschap te suggereren zag ik zojuist in café Westmanlis een meisje in vrijwel Volendams kostuum bedienen, kennelijk ook hier klederdracht. Ik loop door Riga, een fraaie stad, groter dan Amsterdam. Eerbiedwaardig ook, de Sovjet-buitenwijken niet meegerekend; maar wij doen Osdorp en de Bijlmer ook niet in de toeristenfolders. Dat Volendamse serveerstertje bewijst intussen wel dat het ook hier misgaat. Zodra ze in de grote stad in klederdracht komen bedienen, is de fut eruit; de winkelcentra liggen op de loer, de meubelboulevards, de soepele snelwegen die de EU wil sponsoren. Dan is mijn land geen Letland meer al staat het op de kaarten.

Ik gun het alle Balten van harte, maar eerst wil ik even langs, voor de laatste restjes Welt von Gestern. En het is er nog. Onderweg dobberen kleine houten huisjes langs in dikke lagen sneeuw. Op bevrozen meren zitten mannen te kleumen boven een visgat, en overal ruikt het ergens naar, maar ik breng het niet thuis: iets tussen rubber en kool.

Landen met eigen luchtjes en eigen talen. De Baltische talen, alle drie totaal verschillend, zijn berucht onverstaanbaar. Toch valt het soms ineens mee, er is een 'vegetaries restaurons' en ook herken ik de brillende tovenaar Harys Poter. Het enige Lets dat ik actief beheers is 'ne paldies', uit de tijd dat ik een Letse sticker tegen atoomenergie op m'n auto plakte: 'Kodolenenergie, ne paldies!'. Het helpt niet erg bij het plaatselijke tv-journaal. Maar dat gaat toch voornamelijk over Hans Blix en de verkiezingen in Israël. Ook net als in Nederland dus.