Skate-off: Fenomeen met een bizar trekje

Vijf schaatsers strijden vandaag onder het dak van Thialf voor één plaats op het WK allround, over tien dagen op de openluchtbaan van Gothenburg. De 'skate-off' is een dubieus fenomeen. Er zijn nog altijd geen glasheldere en eenduidige selectienormen.

AMSTERDAM - Het is winterse folklore in Nederland: gedoe over de selectie voor een groot schaatstoernooi. Op weg naar het wereldkampioenschap allround in Gothenburg is het niet anders.

Vandaag wordt in Heerenveen een skate-off gehouden met als inzet het laatste Nederlandse startbewijs op het WK. Vijf schaatsers rijden de 1500 en 5000 meter om te bepalen wie over tien dagen op het Zweedse ijs de concurrentie mag aangaan met het al geplaatste trio Gianni Romme, Rintje Ritsma en Mark Tuitert.

In het licht van de recente geschiedenis is het tamelijk bizar dat de skate-off vandaag in Thialf plaatsvindt. Voor het EK allround in datzelfde overdekte stadion begin deze maand vond de selectie plaats op het buitenijs van Assen. De stroeve ondergrond werd door de verliezers van toen als een bepalende factor beschouwd. Jochem Uytdehaage miste daardoor de boot voor het EK dat op hem beter toegesneden sneller ijs werd verreden.

Uytdehaage krijgt nu een herkansing op binnenijs, voor een toernooi dat eind volgende week vermoedelijk onder barre weers- en ijsomstandigheden in de openlucht wordt gehouden. Schaatsbond KNSB heeft al gezegd de kromme gang van zaken in te zien en wil in de toekomst de locatie van de selectiemomenten zoveel mogelijk afstemmen op die van de grote titeltoernooien.

,,Maar noch door de rijders noch door de coaches is daar voor dit seizoen op gewezen'', zegt Jos Valentijn, lid van de commissie topsport. TVM-coach Gerard Kemkers: ,,Wij zijn inderaad zelf medeverantwoordelijk. Hoewel je vooraf alle doemscenario's denkt door te nemen, word je in Nederland altijd weer verrast.''

De skate-off op zichzelf is al een dubieus fenomeen, zo kort voor het WK. De extra wedstrijd is nodig, zegt men, omdat de top in Nederland nu eenmaal overbevolkt is. Maar die situatie is zeker in het allroundschaatsen niet van vandaag of gisteren. De schaatsbond is er nog altijd niet in geslaagd glasheldere en eenduidige selectienormen vast te stellen.

Op zondagavond na het EK was het nog volstrekt onduidelijk wie er behoudens de nummers een en twee -Romme en Ritsma- nu geplaatst waren voor het WK. Na rijp beraad besloot de commissie topsport nummer drie Mark Tuitert direct aan te wijzen. Ralf van der Rijst, vijfde op het EK, werd tot een skate-off veroordeeld met Jochem Uytdehaage, Ids Postma, Carl Verheijen en Bob de Jong. Van der Rijst accepteerde het gelaten.

Jos Valentijn vindt dat het in de toekomst anders moet. De Friese oud-sprinter is er voorstander van om twee of drie keer per seizoen Amerikaanse trials te houden voor alle potentiële deelnemers aan een groot toernooi. ,,Als vooraf de regels duidelijk zijn, kun je vijf minuten na afloop zeggen: die, die en die gaan, klaar'', zegt Valentijn die vindt dat de rol van zijn commissie minder prominent zou moeten worden. Het woord aanwijsplek zou op termijn uit het vocabulaire van het schaatswereldje moeten verdwijnen.

Valentijn wijst er wel op dat de procedure voor dit seizoen met alle trainers en een afvaardiging van de rijders goed is doorgenomen. In april wordt er opnieuw met hen gesproken over de komende jaren en het traject naar de Winterspelen van 2006. Valentijn: ,,De verbeteringen die ik persoonlijk zou willen, zijn niet in een keer door te voeren, heb ik gemerkt. In de schaatswereld gaat het er democratisch aan toe.''

Gerard Kemkers, coach van Uytdehaage en Verheijen, vindt dat de mogelijkheid van een skate-off altijd in de regels moet blijven. ,,Je moet voorkomen dat je in december al een deel van de top tot februari buitenspel zet. Daarvoor hebben we te veel goede schaatsers'', zegt Kemkers.

,,Als er te weinig tijd is tussen het EK en WK moet je geen skate-off houden. Anders ga je mensen slopen. Maar nu zaten er vijf weken tussen. Dat is voldoende. Wie nu hard rijdt, kan die vorm wel een week vasthouden.''