'Dit leven komt veel dichter bij mezelf'

In China volgde Ah Mui Tse (33) de middelbare school. Daarna hield ze het voor gezien. In Nederland probeert ze haar meisjesdroom, schoonheids specialiste worden, uit te laten komen. Ze volgt de opleiding uiterlijke verzorging in Haarlem. Maar daartoe kwam ze pas na tien jaar hard werken in Chinese restaurants.

Op haar twintigste kwam Ah Mui Tse naar Nederland. Ze stopte na de havo in Hongkong met leren, want ze was eigenlijk meer op zoek naar het avontuur. ,,Ik wilde geld verdienen, met vriendinnen op stap, de wereld ontdekken. Ik ging in dienst bij warenhuis Marks & Spencer. Waarschijnlijk had ik daar wel carrière kunnen maken, maar ik wilde naar Europa.'' Het werd Nederland. ,,Tja, waarom Nederland? Omdat ik hier een paar neven had die een restaurant bezaten: ik vond het belangrijk om meteen een baan te hebben. Als je uit China komt heb je geen andere keuze dan de horeca, zeker als je de taal van het nieuwe land niet kent.''

Tien jaar lang nam Ah Mui afhaalbestellingen op en sjouwde ze met zwaarbeladen dienbladen. Eerst in de zaak van haar neef en later bij een andere Chinese restauranthouder. De werksfeer was goed en Ah Mui had het naar haar zin. ,,We waren één grote familie, warm en gezellig.'' Al kleefden er ook nadelen aan de baan. ,,Het werk op zich verveelde me. En het was zwaar, zes dagen per week en altijd 's avonds. Ik kreeg een zoon en die moest naar de oppas. Een paar keer per week bleef hij daar zelfs slapen. Dat vond ik vervelend. Bovendien leerde ik nauwelijks de Nederlandse taal (het was voldoende om de klanten een beetje te kunnen verstaan) en kwam ik niet veel in contact met de Nederlandse cultuur, de Nederlandse mensen. Mijn wereld was klein.''

In 2001 ontstond plotseling frictie tussen de collega's. Ah Mui voelde zich niet meer gelukkig in de groep. Ze raakte overspannen, ook had ze last van haar schouder. Het dragen van volle dienbladen had zijn tol geëist. Maar ze wist niet wat ze moest doen. Ze kende niemand behalve de mensen in het restaurant. Op een dag klopte ze ten einde raad aan bij haar Turkse buurvrouw die af en toe op haar zoon paste. De buurvrouw zei dat ze naar de huisarts moest gaan. En dat deed Ah Mui, een moedige stap uit de isolatie van het restaurant.

Ze belandde in de Ziektewet. Door haar overbelaste en chronisch pijnlijke schouder kwam ze uiteindelijk in de WAO terecht; het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemers Verzekeringen, voorheen het Gak) verklaarde haar arbeidsongeschikt voor de bediening van een restaurant. Maar ze zou wél ander werk kunnen doen. En dat wilde ze, niets liever dan dat. Ze gaf bij haar contactpersoon aan dat ze graag zou studeren. En ze wist ook al wat: ,,Vroeger, als meisje, wilde ik al schoonheidsspecialiste worden''.

Het UWV startte een reïntegratieproject voor Ah Mui. Via de wet Reïntegratie Arbeidsgehandicapten (REA) werd een budget vrijgemaakt om de Chinese tijdens haar opleiding financieel te ondersteunen, zodat ze kan leren met behoud van uitkering. Het UWV bracht Ah Mui bovendien in contact met 'Factor 2', een reïntegratiebureau dat is gespecialiseerd in mensen met psychische klachten zoals overspannenheid en burn-out. Dit bureau begeleidt Ah Mui in haar weg naar een nieuwe plek op de arbeidsmarkt. Ze doet nu de tweejarige dagopleiding 'uiterlijke verzorging' aan het regionaal opleidingencentrum Nova College te Haarlem.

Het eerste trimester zit er inmiddels op. Ah Mui is tevreden over de studieresultaten. Trots laat ze haar rapport zien. Gemiddeld een zeven: een prima resultaat voor een Chinese vrouw die zich pas een paar maanden geleden fanatiek is gaan toeleggen op de Nederlandse taal. ,,Ik wist dat als ik wilde studeren, ik het Nederlands beter zou moeten beheersen. Ik ging op cursus, keek vaker televisie en las kranten. Zo heb ik veel geleerd, maar ik moet drie keer harder studeren dan de andere studenten. Het duurt nu eenmaal langer voor ik een tekst heb gelezen en begrepen. Gelukkig zijn de meeste examens multiple

choice, dat scheelt. En de meeste lessen zijn praktijklessen, dat helpt ook mee. In de theorielessen, zoals biologie, begrijp ik de moeilijke woorden niet.''

Betty Kok, docente schoonheidsverzorging aan het Nova College, vindt Ah Mui een bijzonder studente. Ze is de eerste 'volbloed' Chinese die een opleiding aan het college volgt. Ze is gedreven. En ze heeft een status aparte door haar leeftijd. Kok: ,,Toen ik tijdens de intake Ah Mui's Chinese schooldiploma zag, werd ik helemaal in beslag genomen door het feit dat daar een foto op zit. Daardoor heb ik helemaal niet op haar leeftijd gelet. Ik kwam er pas later achter dat ze 33 is. De meisjes in haar klas zijn guppenkoppies van 16 tot 22 jaar. Het is daarom verrassend hoe goed Ah Mui in de groep ligt.''

,,We krijgen een enkele keer een 'oudere' leerling op school, maar die weet zich meestal geen houding, die gaat bazig of bedillerig doen, de oma of de tuttebel. Maar Ah Mui heeft uitstekend contact met haar medestudenten. Ze heeft vriendinnen gekregen en dat is een prestatie hoor, als je bedenkt dat ze vijf dagen per week met die piepjonge meiden omgaat. Ze is tenslotte stukken ouder, heeft ervaring in het bedrijfsleven én een kind van tien.''

Ah Mui is meer tevreden over haar leven dan ooit. ,,Ik ben een nieuw leven begonnen, heb een nieuwe start gemaakt. Alles is veranderd. Ik leer het beroep dat ik altijd heb willen doen, ik heb vriendinnen gekregen, ik heb meer tijd gekregen om contact te zoeken met mijn buren. Ik voel me minder geïsoleerd dan eerst. Dit leven komt veel dichter bij mezelf. Het was moeilijk om de beslissing te stoppen bij het restaurant te nemen. Maar in Hongkong zou ik zeker niet de horeca zijn ingegaan en ik heb plezier in deze opleiding.''

Zal ze makkelijk een baan kunnen vinden, over anderhalf jaar, als ze haar diploma heeft? Ja, zegt Anneke Dercksen van Factor 2. ,,Ah Mui is zeer gemotiveerd, geen enkel probleem.'' En ja, zegt Betty Kok van het Nova College. ,,Ah Mui is getalenteerd en ze heeft liefde in zich. Mensen zullen zich makkelijk door haar laten aanraken. Ze zou haar eigen salon voor 'oosterse huiden' kunnen beginnen. Bij mijn medeweten zijn er daar geen van.''

,,Ik hoop het'', zegt Ah Mui bescheiden, ,,ik ga nu eerst beginnen aan mijn stage, dan loop ik één dag per week mee in de salon van een groot hotel. Ik heb al kennisgemaakt met de mensen daar. Spannend. Maar héél leuk. Ik heb er zin in.''