Ik kan meteen aan de slag

Het is de meest besproken groep asielzoekers: de uitgeprocedeerden die al jaren in Nederland wonen. Ze zijn geïntegreerd, en het is de vraag of zij wel terug kunnen naar hun geboorteland. Opeenvolgende kabinetten worstelden met de vraag of er voor hen een generaal pardon moet komen. Demissionair minister Nawijn heeft nu beloofd dat hij in de laatste weken van zijn ambtstermijn zijn decretionaire bevoegdheid zal gebruiken om de meest schrijnende gevallen alsnog toe te laten. Volgens VluchtelingenWerk zijn dat er 10000. Maar om welke mensen gaat het? Deel 1 in een korte serie: de familie Mohamed.

Ze waren met de hele familie naar Utrecht gekomen. Vader Mahfoz, moeder Sabriya met twee dochters en een zoon. De klasgenoten van dochter Dastan stonden zelfs met een spandoek op het podium. Al jaren voeren ze actie voor de Iraaks-Koerdische familie Mohamed.

Even werd er gevreesd dat de familie voor de kerst op straat zou worden gezet, maar de gemeente vond dat niet het juiste moment. Zolang de uitzettingsbrief nog niet op de mat valt, blijft het gezin in een woning op het terrein van het psychiatrische ziekenhuis van Wolfheze. ,,Sinds onze Afghaanse buren zijn vertrokken is het hier erg stil'', zegt moeder Sabriya. ,,Mijn kinderen zijn de enige kinderen hier. Af en toe staat er een psychiatrische patiënt in onze achtertuin.''

Het verhaal van de familie Mohamed is dat van vele Noord-Irakezen. Gevlucht voor vervolging leefden ze in kampen in Turkije en Iran alvorens naar Nederland te reizen. Vijf jaar zaten ze in de asielprocedure, toen hun voorlopige verblijfsvergunning april vorig jaar werd ingetrokken. Het door de Verenigde Naties beschermde Noord-Irak is veilig gebied, zo redeneert justitie. En de familie kan niet aantonen dat zij voor vervolging moet vrezen, dus kunnen zij terug.

Maar de werkelijkheid is niet zo simpel als de IND voorstelt. Verschillende Koerdische partijen vechten om de macht in Noord-Irak. En Turkije laat niet graag Koerden over zijn grondgebied naar Irak reizen. Vorig jaar slaagden 44 Noord-Irakezen erin terug te keren.

Zolang het gezin nog niet op straat staat gaan de kinderen van tien, twaalf en veertien gewoon naar school. Ze doen het goed. Dastan scoorde met de Citotoets boven het landelijke gemiddelde en zit in de brugklas van het Dorenweerd College in Doorwerth. Ze wil chirurg worden. Haar jongere broertje Hiwa wil profvoetballer worden, net als Dennis Bergkamp.

Zo goed als het met de kinderen gaat, zo slecht gaat het met de ouders. Moeder Sabriya zit bijna wekelijks bij de huisarts en leeft op slaappillen en anti-depressiva. ,,De onzekerheid vreet aan ons'', zegt vader Mahfoz. ,,We hebben in de afgelopen vijf jaar niets kunnen opbouwen. Het zijn verloren jaren. Ik ben 32 maar voel me wel vijftig jaar.'' Als Mahfoz een verblijfsstatus krijgt, dan heeft hij van niemand meer hulp nodig. ,,Ik kan als tegelzetter meteen aan de slag bij een bedrijf hier in de buurt. En mijn vrouw zou de rust krijgen die ze nodig heeft na haar miskraam.''

Wat Mahfoz al helemaal niet begrijpt is de reden waarom het gezin is afgewezen. ,,Mijn broer is een maand eerder met zijn gezin naar Nederland gekomen. Hij heeft exact hetzelfde vluchtverhaal als ik en kreeg binnen een half jaar de vluchtelingenstatus. Hoe kan dat? Niemand begrijpt het.''