ChristenUnie verliest RPF'ers

DEN HAAG - De ChristenUnie heeft vooral onder oud-RPF'ers kiezers verloren. Voormalig GPV'ers zijn gemiddeld trouwer aan de ChristenUnie, de combinatie van RPF en GPV.

Het partijbureau heeft de uitslagen op een rij gezet van die gemeenten waar de ChristenUnie een stevige aanhang heeft. Daaruit blijkt dat het verlies van één zetel vooral te wijten is aan oud-RPF'ers die hun heil elders zochten -meestal bij het CDA. Weliswaar namen ook oud-GPV'ers de wijk, maar minder vaak.

Die cijfers verbazen medewerkers van het partijbureau. Juist bij de GPV-achterban was kritiek op de nieuwe combinatie. Na de verkiezingen in mei, toen de ChristenUnie ook een zetel kwijtraakte, moest lijsttrekker Veling weg, eens een prominent GPV'er. Op de kandidatenlijst bij de afgelopen verkiezingen stonden vijf RPF'ers bij de eerste zes. Daarover werden in GPV-kringen de wenkbrauwen gefronst, temeer daar zowel de partijvoorzitter als de lijsttrekker, Rouvoet, vroeger actief was in de RPF.

Rouvoet laat weten dat hij geen behoefte heeft te reageren op het onderzoek van het partijbureau, dat nog niet officieel is besproken in de fractie. Er volgen mogelijk nog een nader onderzoek en een evaluatie van de verkiezingen.

Oud-fractieleider Leen van Dijke is eveneens terughoudend, ook omdat hij twee weken geleden uit de Kamer moest vertrekken doordat Tineke Huizinga met voorkeurstemmen de Kamer inkwam. Maar hij constateert wel dat GPV'ers eerder dan RPF'ers de neiging hadden en hebben om op hun 'eigen' club te stemmen. ,,De RPF-stemmers moest je echt verdienen'', zegt Van Dijke. Net als lokale bestuurders verklaart hij dat uit het feit dat de band tussen kerk en politieke partij bij GPV'ers van oudsher sterk is: gereformeerd-vrijgemaakten stemden GPV, dat in 1948 werd opgericht. De kerkelijke achtergrond van de RPF is veel diverser en de traditie minder lang: de RPF ontstond pas in 1975.

Melis van de Groep, wethouder in Bunschoten, wijst erop dat de RPF in 1994 van één naar drie zetels sprong, dankzij de stem van ontevreden CDA'ers. Die zag hij nu teruggaan naar het CDA: vanwege de macht én door de persoon van Balkenende. Van de Groep: ,,Balkenende heeft een authentiek geluid in de gereformeerde stroming. Hij zegt dingen die ons aanspreken.''

En, hoewel niet vrijgemaakt maar synodaal, oefent Balkenende ook in vrijgemaakte kring aantrekkingskracht uit, zegt de wethouder van Bunschoten. Een katholiek aan het hoofd van het CDA zou minder stemmen hebben weggehaald bij de overwegend protestantse ChristenUnie.

Bunschoten is volgens Van de Groep een uitzondering op de regel dat vooral RPF'ers de ChristenUnie de rug toe keerden. Want hoewel een GPV-bolwerk, heeft de ChristenUnie in Bunschoten toch flink verloren. De ontzuiling heeft ook bij de vrijgemaakten toegeslagen, verklaart de wethouder. Ook daar is de vanzelfsprekende band tussen kerk en partij minder hecht dan voorheen.

Van de Groep heeft maar weinig mensen ontmoet die menen dat de fusie tussen GPV en RPF is mislukt. ,,Het verlies heeft de partijen samengebracht'', zegt hij. Frans Welmers, fractievoorzitter in Oldebroek (G), weet dat er GPV'ers zijn die zich te weinig herkennen in de ChristenUnie. Maar een weg terug is er naar zijn oordeel niet. Integendeel: de ChristenUnie moet zich door de tegenvallende starts niet van de wijs laten brengen. ,,We moeten rustig doorgaan met wat we altijd hebben gedaan, en onze principes centraal stellen.'' Ook zijn partijgenoot uit Bunschoten wil vasthouden aan de principiële stellingname over abortus en euthanasie. Maar hij adviseert de partijtop in Den Haag wel, zich de volgende keer ook te profileren op ándere kwesties.