Wie wil Kok eigenlijk niet als een 'sociale factor'?

DEN HAAG - Zijn vertrek uit Den Haag was even pijnlijk als onverdiend. Maar de polderjongen van weleer doet weer van zich spreken. Wim Kok wordt commissaris bij Shell én ING.

Formeel beslissen natuurlijk de aandeelhouders van Shell en ING hierover. Maar dat lijkt een formaliteit: wie wil Wim Kok eigenlijk níet hebben? Kok, in de loop der jaren stevig ontdaan van alle ideolgische veren, is het succes van het poldermodel in hoogst eigen persoon. Niet voor niets koketteerden de échte groten der aarde, Bill Clinton en Tony Blair, wat graag met hun Dutch friend Wim Kok. En nu moet hij dus toezicht gaan houden op het bestuur van Shell en ING.

Hoe hij daar komt, is gehuld in nevelen: commissarissen benoemen immers elkaar. ,,Dat zijn nu eenmaal de regels'', zegt Steven Schuit, hoogleraar internationaal commercieel en financieel recht in Utrecht. Schuit vindt vooral de combinatie Kok-Shell uitstekend. ,,Dat bedrijf profileert zich sinds de rel met olieplatform Brent Spar als een maatschappelijk verantwoord bedrijf. Daar past een ander type commissaris bij.'' Zo is Kok geen lid van het traditionele old boys network, noch is hij een voormalige bestuurder die na zijn pensioen ook nog iets moet. Kok is vooral de man die zijn sporen verdiende buiten het bedrijfsleven. ,,Ook ING-topman Kist heeft corporate governance (zorgvuldig bestuur van een onderneming) tot speerpunt gemaakt, daar past de onkreukbare Kok heel goed bij'', zegt Schuit. Kok, met zijn (internationale) politieke relaties zal bovenal een waardevolle commissaris zijn omdat hij als politicus geen populist was, maar wel populair bleef bij grote groepen werknemers, ondanks de impopulaire maatregelen die hij nam. Schuit: ,,Hij kan werknemers binden en is daarmee een 'sociale factor' binnen de raad van commissarissen. Vergis je niet: in Amerika, waar veel aandeelhouders van Shell wonen, wordt hij ook gezien als 'die vakbondsman.'''

Exhibitionistische zelfverrijking kan Kok in ieder geval niet worden verweten, vindt Schuit. Zijnbijbanen leveren hem weliswaar het nodige op (bij Shell krijgt hij 45000 euro per jaar, bij ING is dat 38000 euro), maar dat is volgens Schuit weinig.

,,De mensen denken vaak: 'O, zo'n commissaris vergadert vier keer per jaar en na afloop is er nog een etentje. Maar tegenwoordig moet een commissaris zijn stukken lezen, het bedrijf doorgronden, en toch wel een keer of zes, zeven vergaderen. Dan heb je helemaal geen zin meer in zo'n etentje. Verder kun je, vooral in Amerika, rekenen op juridische procedures als het misgaat. Dan wordt beslag gelegd op de bankrekening en raak je ook je huis nog kwijt.''