Hirsi Ali heeft achterlijk beeld van religie

De uitspraken van Ayaan Hirsi Ali over Allah herinneren aan het Godsbeeld van streng gelovige christenen. Ze schetst een soort kinderlijk geloof in een almachtige en allesziende Vader-God. Een geloof dat op angst en kleinhouden berust. Allah was streng, maar niet rechtvaardig, want ondanks alle smeekbeden stopte het geweld dat zij als kind ervoer niet.

Hirsi Ali is nooit verder gekomen dan deze Allah, uit wiens dwang zij zich uiteindelijk heeft weten te bevrijden.

Uit het interview wordt duidelijk dat hier niet iemand spreekt die door de westerse religiekritiek is heengegaan. Geloof en beelden van God zijn voor Hirsi Ali geen kwestie van het interpreteren van bijbelse verhalen of koranteksten, maar van een fundamentalistische geloofsovertuiging van 'zo en niet anders'. In die zin doet zij hetzelfde wat zij haar tegenstanders verwijt, namelijk geen veelvoud aan meningen en geloofsovertuigingen toelaten, maar in contrasten denken. Iets is goed of fout en vanuit dit perspectief wordt alles beoordeeld en vaak veroordeeld.

Uitspraken als: 'wetenschappers geloven niet' of haar overtuiging dat Balkenende geen christen kan zijn, omdat hij er dan van uit moet gaan dat de wereld in zes dagen is geschapen, vind ik dan ook ronduit 'achterlijk'. Niet alleen omdat deze uitspraken getuigen van haar onwetendheid hoe 'moderne mensen in de westerse wereld' vorm geven aan hun geloof en spiritualiteit, maar ook omdat zij wijzen op een gebrek aan zelfkritiek en zelfonderzoek ten aanzien van haar eigen persoon, twee verworvenheden van het verlichte denken.

Ook ik ben ervan overtuigd dat vrouwenonderdrukking in alle religies aan de kaak moet worden gesteld. Ik betwijfel echter of haar op fundamentalistische leest geschoeide visie op 'geloven' daadwerkelijk het gewenste doel kan bereiken. Emancipatie vindt alleen plaats, als men kritiek op misstanden niet met een verabsolutering van de eigen positie verwart en als men steeds opnieuw respect voor de ander kan opbrengen door de hand in eigen boezem te steken.

De voortrekkersrol van Ayaan Hirsi Ali bij de emancipatie van moslimvrouwen is uitermate belangrijk. Maar die moslima's die de islam als hun geloof willen blijven zien en daarom pogingen ondernemen om dit van binnenuit te hervormen, vervullen daarin een niet minder belangrijke rol. Ik hoop dat beide groeperingen de handen ineenslaan ten behoeve van hun gezamenlijk doel, namelijk de emancipatie van alle moslimvrouwen.