In een debat is alles geoorloofd, zelfs kwetsen

De vrijheid van meningsuiting is gebaat bij een open discussie en meningsverschillen. Ook al zijn argumenten kwetsend of slecht onderbouwd, niemand hoeft zich de mond te laten snoeren in een democratie. Ook politici niet.

Moslims reageren ronduit kwaadaardig op Hirsi Ali. Standpunten die hen niet bevallen worden onderuit gehaald, door Hirsi Ali als persoon te diskwalificeren, ze wordt 'ziek' genoemd. Deze reacties diskwalificeren zichzelf.

In de categorie 'serieuze commentaren' is er het relatief onschuldige verwijt van anachronisme en 'geschiedvervalsing'. Zo wijst Trouw-redacteur Ton Crijnen erop dat Hirsi Ali met terugwerkende kracht de tussen 570-632 levende Mohammed ervan beschuldigt noch het recht op vrijheid van meningsuiting, noch de gelijke rechten van vrouwen te respecteren. De realiteit zag er destijds volgens Crijnen anders uit. Mohammed was 'een complexe persoonlijkheid', die soms 'meedogenloos' en 'koel berekenend' kon zijn, en soms ook weer helemaal niet.

Ik geloof meteen dat de werkelijkheid complexer was, en dat de interpretatie van deskundigen meer in overeenstemming is met de historische geschriften over Mohammed, maar dit laat onverlet dat Hirsi Ali het recht heeft om een andere visie op Mohammed over het voetlicht te brengen, hoe 'gedateerd', 'clichématig' (Crijnen) of slecht geïnformeerd die ook zijn moge. Hirsi Ali hoeft ook niet in discussie met islamgeleerden over de vraag hoe ze tot haar conclusies is gekomen. Reflectie op de verschillende interpretaties van heilige geschriften is mooi, maar is geen voorwaarde voor deelname aan een debat over de islam.

Andere beschuldigingen aan Hirsi Ali's adres zijn minder onschuldig. Zo laten M. Sini van het Contactorgaan Moslims en Overheid en voormalig Forumvoorzitter Aboutaleb weten dat ze Ali's uitlatingen 'grievend' en 'onacceptabel' vinden. Gaarne zouden ze haar uitspraken voorleggen aan de rechter, uiteraard in de hoop dat deze ze ontoelaatbaar acht en dat de persoon die ze deed, wordt gestraft.

Deze verwijten gaan echter voorbij aan de essentie van het recht op vrije meningsuiting. Het staat mensen vrij om het niet eens te zijn met het geloof dat anderen aanhangen, en ze mogen hier publiekelijk uiting aan geven. Wanneer uitspraken kwetsend zijn, bestaat er de mogelijkheid naar de rechter te stappen voor eventuele beperking van de vrijheid van meningsuiting, denk aan de zaak-El-Moumni en de zaak-Van Dijke. We kunnen zo'n beroep op de rechter echter ook zien als een zwaktebod. Omdat het in een democratie 'normaal' en gewenst is dat mensen met elkaar van mening verschillen en in debat gaan. Het kan dat ze elkaar daarbij beledigen en kwetsen, maar dan moeten ze elkaar in het publieke debat maar van repliek dienen. Het beslechten van conflicten door de rechter is een ongewenste vorm van juridisering, die ten koste gaat van een vitale democratie.

Ten slotte verwijten sommige critici dat Hirsi Ali haar verantwoordelijkheid als kamerlid niet neemt. Abou Jahjah voegt daar nog aan toe dat 'ze nu haar mond moet houden over de islam omdat ze nu politicus is'. Degenen die dit betogen hebben niets begrepen van wat politiek is, noch waartoe de Tweede Kamer dient. Want zelfs al heeft Hirsi Ali niet goed nagedacht over haar uitspraken, dan nog zien we dat het effect hiervan is dat mensen zich uitgedaagd voelen om te reageren. En zo komen we te weten hoe de diverse burgers over deze materie denken en zo kan een serieuze discussie gevoerd worden over de betekenis van de islam voor Nederlandse moslims, en over de implicaties die dat moet hebben voor het beleid.

Met zo'n discussie kan ook duidelijk worden gemaakt wat we in Nederland onder het recht op vrije meningsuiting verstaan: een recht dat ongeacht de inhoud van de uitspraken geldt, dat impliceert dat het burgers vrij staat om uitspraken te doen die anderen niet bevallen, een recht dat zich ook uitstrekt tot uitspraken over godsdienstige overtuiging. Moslims, ex-moslims, christenen, atheïsten en anderen moeten vooral hun hart luchten en anderen proberen te overtuigen met argumenten en discussie.