Levenslange liefde voor mystieke islam

De wereldberoemde professor Annemarie Schimmel is in haar geboorteland Duitsland overleden. Dit heeft de Centrale Raad van moslims in Duitsland bekendgemaakt. Schimmel schreef meer dan vijftig boeken over de islam. Ze was vijfentwintig jaar hoogleraar aan de universiteit van Harvard in de Verenigde Staten, naar verluidt omdat haar mannelijke collega's in Duitsland geen briljante vrouw naast zich konden velen.

Schimmel was gespecialiseerd in islamitische literatuur en mystiek. Ze maakte belangrijke mystieke teksten van soefies als Roemi voor het grote westerse publiek toegankelijk en publiceerde het boek 'De mystieke dimensies van de islam', tot nu toe het onbetwiste standaardwerk over de islamitische mystiek.

Ze had een talenknobbel: ze kende vele talen in de regio rond Afghanis & tan. Op haar vijftiende sprak zij al Arabisch.

Schimmel hield van de islam en van de profeet Mohammed, zonder zelf moslim te zijn -wellicht, zeggen Schimmel-watchers, bestudeerde ze niet alleen de mystici, maar was ze er zelf ook een. ,,Liefde maakt blind', stelde ze, ,,maar diepe liefde kan tegelijk de ogen openen'.

Volgens Schimmel is de islam de meest verkeerd begrepen religie ter wereld, en ze zag het als haar roeping de nuance aan te brengen. Dit heeft haar aan het einde van haar leven omstreden gemaakt. Zo probeerde een comité van prominenten zoals Günter Grass en Jurgen Habermas te voorkomen dat ze in 1995 de Duitse Vredes & prijs van het Duitse staatshoofd Herzog uitgereikt kreeg. Schimmel had namelijk begrip getoond voor de woede van moslims over Salman Rushdie's boek 'De Duivelsverzen'. De Profeet Mohammed is voor moslims zo heilig, verklaarde zij, dat elke ontheiliging onverbiddelijk tot razernij leidt.

Ze had niet de fatwa van de Iraanse geestelijk leider Khomeini verdedigd, maar het kwaad was geschied: Schimmel stond te boek als verdedigster van islamitisch geweld.

Erg handig in politieke zaken was ze inderdaad niet. Ze bleek zelfs de Pakistaanse dictator Zia ul-Haq te begrijpen. ,,De bij westerse liberalen omstreden begrippen als 'militair bewind' en 'islam' hebben jammer genoeg tot een negatief beeld van de generaal bijgedragen', schreef ze. Ook Schimmel liep vast in de eeuwige vraag of je met je eigen, westerse bril de wereld mag bekijken of dat je je moet inleven in een andere cultuur, inclusief haar naar westerse normen moeilijk te begrijpen kanten. In het Pakistaanse Lahore is wel een boulevard naar haar genoemd.