VVD'ers zijn uitgesproken Ayaan Hirsi Ali liever kwijt

Moslimorganisaties vinden dat Ayaan na haar uitspraken geen kamerlid kan worden. Maar de grootste bedreiging voor haar politieke carrière komt uit de VVD-fractie zelf. Ze moet meedoen met de rest of de partij zal haar verstoten.

Ayaan Hirsi Ali heeft een aantal provocerende uitspraken in de verkiezingscampagne gedaan, en deed dit opnieuw in Trouw door te zeggen dat de profeet Mohammed pervers is en een tiran.

Daar was ze dan, die mooie, welbespraakte politicologe die iedereen even halt deed houden: wat een politiek powerhouse. Wat een moed. Wat een vrouwelijke frisheid voor de VVD.

Ayaan Hirsi Ali is met veel enthousiasme binnengehaald en kwam van nul op zestien op de kieslijst. Ze zet Nederland en de VVD aan het denken door standpunten in te nemen in een explosief debat, waarin zij, juist zij, zeer geloofwaardig is omdat ze zelf een islamitische achtergrond heeft en in Nederland een integratieproces heeft doorgemaakt.

Haar persoonlijke geschiedenis is indrukwekkend en de manier waarop ze haar idealen als politicologe vorm geeft ook. Ayaan stelt in haar uitingen de bevrijding van moslimvrouwen centraal, en benadrukt voortdurend dat zij zich moeten ontworstelen aan onderdrukking, zoals zij zelf ook gedaan heeft. Het is echter de vraag of de VVD zo'n onafhankelijke geest aankan. Als Ayaan zo uitgesproken blijft, zal ze op problemen stuiten, om vier redenen:

Alleereerst voelden de nummers 17 tot en met 48 op de VVD-lijst zich gepasseerd. En ook de nummers 2 tot en met 15 op de lijst voelden zich gepasseerd, want na Gerrit Zalm kreeg Ayaan alle aandacht. Dat zal ertoe leiden dat een deel van haar fractiegenoten zit te wachten op haar eerste fouten. Politiek is een hard spel.

Daarnaast vecht Ayaan voor één programmapunt: emancipatie van moslima's. Haar persoonlijke strijd wordt verheven tot een politiek issue, haar enige issue. Maar van een kamerlid wordt een brede visie verwacht op alle beleidsterreinen. Haar punt zal slechts een van de vele zijn waar de VVD-fractie zich mee bezig moet houden. Als ze zich beperkt tot dit ene actiepunt, zal ze een (irritante) roepende in de woestijn worden.

Ten derde is Ayaan een warlord, zoals ze zelf zegt. Ze is niet goed in staat tot compromissen sluiten. Maar in polderland overleef je alleen als je water bij de wijn doet. De fractiediscipline brengt met zich mee dat een kamerlid moet accepteren dat zijn of haar eigen standpunten verwateren. Je kan je niet blijvend als non-conformist opstellen.

Ten slotte heeft ze de neiging tot provoceren. Dat geeft haar boodschap kracht, zeker in de media, maar politiek is het levensgevaarlijk. Ze verspeelt de kans woordvoerder op haar gebied te worden -van fractiewoordvoerders wordt nuance en politiek koorddansen verwacht.

Na een optreden van Ayaan in Amsterdam werd door een politiek journalist (in NRC Handelsblad) haarscherp geanalyseerd dat zij haar eigen campagne voert, die los lijkt te staan van de VVD. Zo pleitte ze voor afschaffing van Grondwetsartikel 23, dat de vrijheid van onderwijs regelt, en voor het verstrekken van zelfstandige verblijfsvergunningen aan mishandelde vrouwen. Beide standpunten worden door de VVD niet gedeeld, hetgeen fijntjes werd gezegd door VVD-kamerleden. Ook na Ayaans interview in Trouw zei de VVD dat ze voor zichzelf sprak. Sommige leden in de partij hebben hiermee (een beetje al te enthousiast) de spade in de grond gezet voor haar politieke graf.

Hirsi Ali zal moeten kiezen: ingepolderd worden en een stukje individualiteit opgeven, of politiek geïsoleerd en uiteindelijk uitgerangeerd worden. Het lijkt haast of Ayaan zich al heeft neergelegd bij haar isolement: in Trouw van zaterdag zegt ze dat ze het liefst haar eigen ideeën zou uitwerken, zonder gestoord te worden door praatjes over niets.

Het zou heel jammer zijn als ze nu al kiest voor alleen verder gaan: wat we zullen missen zijn optredens aan de interruptiemicrofoon waarin ze Femke Halsema tot realiteitszin dwingt. Of het geschreeuw van de SP tot normale proporties terugbrengt. Of de ongeloofwaardigheid van de sociaal-democraten aan de kaak stelt. Of Balkenende aan een belofte houdt. We zullen haar scherpe, rake woorden missen in de speeches die ze zou houden.

Ayaan staat voor een keuze die bijna onmogelijk is: inpolderen of vertrekken uit de politiek. Inpolderen betekent dat ze moet opgaan in de grijze anonimiteit van de fractie; vertrekken betekent dat ze het forum voor haar ideeën kwijtraakt. Het wordt waarschijnlijk uiteindelijk vertrekken: Ayaan heeft aangekondigd te blijven prikkelen, hoe woedend haar opponenten ook worden.

Ze zal uiteindelijk beter tot haar recht komen als publiciste of wetenschapper. Ze wordt overal gehoord, zelfs in het buitenland. Het alternatief is dat de VVD redt wat er te redden valt en Ayaan een inburgeringscursus voor het Binnenhof geeft, anders zal dit dorpje in Den Haag -welwillend bijgestaan door de media- haar snel buiten de muren zetten.