'Geen parallel met jaren tachtig'

TILBURG - De werkloosheid is vorige maand verdubbeld, zo blijkt uit cijfers van het Centrum voor Werk en Inkomen, maar een parallel met de sombere jaren tachtig is absoluut nog niet te trekken, zegt Ton van Schaik, hoogleraar economie aan de Universiteit van Tilburg. De werkloosheid liep in die jaren op tot bijna een miljoen. Toenmalig premier Ruud Lubbers zou zijn afgetreden als de miljoen werd overschreden.

,,De oplopende werkloosheid in die tijd was het gevolg van bewust beleid. De algemene uitgangspositie in de hele wereld was slecht. Er waren flinke overheidstekorten, een hoge rente -boven de tien procent- maar vooral een torenhoge inflatie van zo'n 10 tot 15 procent. Die teisterde al jarenlang de economie en moest en zou worden bestreden. In allerlei contracten, zoals handelsovereenkomsten, werd de hoge inflatie steeds vaker als gegeven aangenomen. Dat had zeer nadelige effecten op de economie. De Britse premier Margaret Thatcher en de Amerikaanse president Ronald Reagan waren ervan overtuigd dat alleen een schokeffect de gierende inflatie zou keren. In Nederland nam het eerste kabinet-Lubbers die ideeën over. Het zette forse bezuinigingen in, met alle gevolgen vandien voor de werkgelegenheid. Maar de inflatie werd getemd.''

De laatste crisis, begin jaren negentig, is vergeleken met de jaren tachtig 'een dipje', aldus Van Schaik. Van de huidige periode van economische terugloop is weliswaar het einde nog niet in zicht, ,,maar we staan er beter voor dan twintig jaar geleden. Inflatie en rente zijn laag. Er is nog groei, zij het uiterst weinig.''

De cijfers van het CWI zijn nog vers, zodat hoogleraar Van Schaik niet verder wil gaan dan een vermoeden als het gaat om de toekomst. ,,Ik denk dat dat CWI-cijfer over januari een incident blijkt. We komen uit een tijd van een krappe arbeidsmarkt met veel vacatures. In zo'n tijd ontsla je niet graag mensen. Als blijkt dat de malaise voortduurt, moet je als directeur toch eens de knoop doorhakken en je organisatie gaan rationaliseren. De jaarwisseling is dan een mooi moment. Die saneringen zullen nog wel even voortduren want de economie staat stil.''

Van Schaik vindt al jaren dat Nederland zijn beleid te veel heeft gericht op de onderkant van de arbeidsmarkt. Toen het goed ging met de economie is alle aandacht uitgegaan naar de zwakkere, zoals de Melkertbanen. Die nadruk op laagproductieve arbeid heeft de gemiddelde groei van de arbeidsproductiviteit gedempt, aldus Van Schaik. Hij vindt dat de balans weer meer moet doorslaan naar de hoogproductieve arbeid, wil Nederland als kenniseconomie blijven meedoen. In dat verband vindt hij loonmatiging een gebrek aan beter. Dat verhult de centrale vraag: Hoe de arbeidsproductiviteit weer omhoog te krijgen, zegt Van Schaik.