Gebouwd op de puinhopen van oud Den Haag

*De Amerikaanse ambassade in Den Haag gaat mogelijk verhuizen. Wat is dat eigenlijk voor gebouw, waar de Amerikaanse ambassade in zit? En wat stond er voorheen op die plek?

Op oude foto's uit de collectie van het Haags gemeentearchief is de statige voorganger van de ambassade te zien: Hotel Paulez. Op een foto uit februari 1901 is het hotel met groen versierd ter gelegenheid van het huwelijk van koningin Wilhelmina en prins Hendrik. Op de stoep, voor de ingang, staan twee ouderwetse wachthuisjes met geüniformeerde wachters ernaast. Links staat een agent met een indrukwekkende helm.

Frank Molenkamp, in 1926 in de hofstad geboren, verzamelt al jaren informatie over oud Den Haag. ,,Het was een prachtig hotel, met wit pleisterwerk, in de rangorde van Des Indes. Er bestaat een foto waarop koningin Emma voor het hotel langs loopt'', vertelt hij. ,,In de jaren twintig heeft een eigenaar van Des Indes het gekocht. Die hele hoek was mooi, allemaal 18de-eeuwse panden. Aan het eind van de oorlog lag alles in puin.''

Een bombardement door Engelse bommenwerpers maakte in maart 1945 Hotel Paulez met de grond gelijk. De Amerikaanse ambassade vestigde zich kort na de oorlog aanvankelijk in een noodruimte in het Esso-gebouw. De huidige ambassade werd tussen 1956 en 1959 gebouwd, naar een ontwerp van de Hongaars-Amerikaanse architect Marcel Breuer (1902-1981). Deze Bauhaus-architect is vooral bekend van zijn stalen-buizen-stoelen. Hij werkte samen met onder anderen Walter Gropius. Ook heeft hij de Rotterdamse Bijenkorf (1953) ontworpen.

Veel Hagenaars vonden zo'n modern gebouw ongepast in het oude stadshart. Molenkamp: ,,Maar de gemeente voelde zich denk ik vereerd. We waren toen nogal Amerikaans gezind.'' Walter H. Waggoner, correspondent van The New York Times, schreef in juni 1958 dat Breuer oud en nieuw met elkaar verenigde door klassieke materialen als kalksteen en graniet te gebruiken. Het gebouw zal vriend en vijand overleven en 'waardig oud worden', voorspelde hij. ,,Dit in tegenstelling tot sommige van zijn gebruikers en de meeste journalisten en pr-mensen.''