Linkse minderheid wil meer debat over Irak

DEN HAAG - De SP-kamerleden Harry van Bommel en Krista van Velzen zochten hun heil gisteren buiten het parlement. Om hun verzet tegen Nederlandse deelname aan een Irak-oorlog kracht bij te zetten, gingen ze buiten Den Haag op 'burgerinspectie': een demonstratie bij een planningscentrum in Capelle aan de IJssel, waar transporten van VS-materiaal vanuit Europa worden voorbereid.

GroenLinks-kamerleden zoeken het ook al buiten het Binnenhof. Ze doen met een flinke partijdelegatie zaterdag mee aan de vredesdemonstratie in Amsterdam. In de Tweede Kamer valt er voor de beide linkse fracties, die bij voorbaat geen Nederlandse militair en geen wapen voor een oorlog tegen Irak willen inzetten, weinig succes meer te behalen. Een ruime kamermeerderheid van CDA, LPF, VVD en de kleine christelijke partijen blijft het demissionaire kabinet-Balkenende steunen: opvoeren van militaire druk om Bagdad tot soepeler medewerking aan VN-wapeninspecties te dwingen; als een oorlog vervolgens onvermijdelijk is, moet Nederland meedoen. Ook de PvdA en D66, die het huidige opvoeren van militaire druk beschouwen als een foute vorm van oorlogsvoorbereiding, sluiten uiteindelijk Nederlandse deelname aan die oorlog niet uit.

Premier Balkenende en zijn ministers De Hoop Scheffer (buitenlandse zaken) en Kamp (defensie) krijgen vandaag een serie verzoeken van de linkse minderheid om het parlement serieuzer te nemen in de aanloop naar een oorlog, die het kabinet nog steeds 'niet onvermijdelijk' noemt. Het kabinet dacht het besluit om Patriot-luchtverdedigingsraketten naar Navo-bondgenoot Turkije te sturen, te kunnen afdoen met een briefje aan de fracties. GroenLinks en SP willen daar toch een spoeddebat over, hoewel het parlement hier formeel niets over heeft te zeggen.

De PvdA, die van de patriots in een puur verdedigende rol niet zo'n zwaar punt zal maken, wil het kabinet ter verantwoording roepen over een ander punt: waarom wees CDA-minister De Hoop Scheffer dit weekeinde het vage initiatief van Duitsland en Frankrijk voor extra wapeninspecteurs en VN-blauwhelmen in Irak zo snel van de hand?

Buitenlandse Zaken houdt vol dat de minister moeilijk in het parlement kan komen praten over een Duits-Frans vredesplan dat niet bestaat. De Hoop Scheffer kreeg niets op papier, de Franse noch de Duitse ambassadeur kon opheldering geven. ,,Des te onbegrijpelijker dat de minister het bij voorbaat afwijst'', stelt PvdA-kamerlid Koenders.

De aanhoudende kritiek van de PvdA op de te gretige oorlogsvoorbereiding irriteert het CDA. Tegelijk doen beide fracties hun best te voorkomen dat dit meningsverschil invloed krijgt op de kabinetsformatie. Koenders zegt 'geen druk' te voelen om bij te draaien met het oog op die coalitiebesprekingen. Eurlings (CDA) sust dat de PvdA uiteindelijk deelname aan oorlog niet uitsluit en dat de sociaaldemocraten, net als de regering, een extra VN-resolutie wel 'wenselijk vinden maar niet noodzakelijk'.