'De burger wil gewoon geholpen worden'

Praten over de ene, nieuwe basisverzekering in de zorg? Energieverspilling, zei vorige maand nog Hans Wiegel, voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland. Maar Henk Schildkamp, baas van Menzis (eigenaar van de grote ziektekostenverzekeraars Geové en Amicon), vindt discussie juist broodnodig. Bijvoorbeeld over de invloed van de genetica op het verzekeringsstelsel. ,,Verzekeraars zijn geneigd risico's te mijden.''

ZWOLLE - Eerlijk is eerlijk. Gewoonlijk zijn nieuwjaarstoespraken verplichte nummertjes. Behalve als je Hans Wiegel heet. Zijn woorden scoorden niet alleen een prominente plek in het achtuurjournaal, ze maakten ook veel boze reacties los.

,,De zorgverzekeraars blokkeren de stelselherziening'', brieste bijvoorbeeld Louw de Graaf, voorzitter van het college voor zorgverzekeringen. En dat terwijl eigenlijk iedereen ervan doordrongen is dat het huidige stelsel van particuliere verzekering en ziekenfonds op zijn laatste benen loopt. Vorige week nog bestempelde FNV-voorman Lodewijk de Waal, inmiddels weer bekeerd tot het Ser-akkoord over de basisverzekering, de club van Wiegel tot een conservatieve kracht in de discussie.

Maar Henk Schildkamp, voorzitter van de raad van bestuur van Menzis, met 1,8 miljoen klanten een van de grootste zorgverzekeraars van het land, vindt dat het 'nu even niet' van Hans Wiegel verkeerd wordt uitgelegd. ,,Wiegel heeft vooral onderstreept dat er ook nú veel mogelijkheden zijn om bijvoorbeeld de wachtlijsten terug te dringen en de kwaliteit van de gezondheidszorg te verhogen. Daar is een nieuw ziektekostenstelsel niet direct voor nodig.'' Maar om de verdere discussie over de nieuwe basisverzekering af te doen als energieverspilling, zoals Wiegel deed, gaat Schildkamp te ver. ,,We moeten juist wél blijven discussiëren.'' Want de belangen zijn groot, voor iedereen. En binnenkort komt het dossier bij de kabinetsformatie op tafel.

Want wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen van de genetica voor het zorgstelsel? In alle rapporten en studies die over het stelsel zijn verschenen, is dat punt onderbelicht gebleven, meent de Menzis-baas. Verbazingwekkend. ,,De afgelopen eeuw was de eeuw van de antibiotica, nu breekt de periode van de genetica aan. Iedere week worden op dit terrein nieuwe ontdekkingen gedaan. Met verstrekkende gevolgen.'' Nu al is, bijvoorbeeld bij borstkanker, de DNA-structuur vaak bepalend voor de behandeling.

De genetica zet ook de deur open voor de kansberekening. Hoe groot is de kans op hart- en vaatziekten? Hoe groot is de kans op een neurologisch probleem? En rond welk levensjaar zal zo'n ziekte zich waarschijnlijk openbaren? ,,Allemaal kennis die gevolgen moét hebben voor het zorgstelsel'', zegt Schildkamp, die zijn pappenheimers kent. ,,Verzekeraars zijn immers pushers van risico's. Ze zijn geneigd risico's te mijden.'' Daarom moet er dus een acceptatieplicht komen voor de basisverzekering, meent Schildkamp. In dat geval maakt het niet uit bij welke verzekeraar je je meldt; je bent zeker van onderdak. Vooral voor verzekeraars met veel particuliere polissen is dat een cultuurschok; zij hebben immers nu nog het recht klanten te weigeren. ,,Verder moet er een vereffeningssysteem komen'', zegt Schildkamp. Verzekeraars die veel 'risicogevallen' als klant krijgen, kunnen dan rekenen op financiële steun van hun collega's.

Maar juist om die vereffening echt een kans van slagen te geven, ligt het volgens Schildkamp voor de hand de regels van het nieuwe zorgstelsel zoveel mogelijk over te laten aan de overheid. De Ser, maar ook het demissionaire kabinet, zien evenwel meer in een privaatrechtelijke variant, waarbij de verzekeraars de touwtjes in handen krijgen. Schildkamp: ,,Maar niemand kan beter garanderen dat de zogenaamde brandende huizen zijn verzekerd dan de overheid.''

Schildkamp vindt het verder vreemd dat de AWBZ-voorzieningen -verpleeghuizen, inrichtingen, maar ook hulpmiddelen: goed voor zo'n veertig procent van het totale zorgbudget- buiten de discussie over de basisverzekering worden gehouden. ,,Natuurlijk, het betreft hier een voorziening, geen verzekering. Maar voor de burger maakt dat geen verschil, die wil gewoon geholpen worden. En de wereld van de AWBZ kan, gezien de wachtlijsten en stijgende kosten, nog wel wat dynamiek gebruiken.''

Maar de overheid aan het roer, zo'n publiekrechtelijke variant, is dat nou waar we écht om zitten te springen? Uiteindelijk was het diezelfde overheid die met haar regelzucht de afgelopen jaren in de zorg heeft bewezen hoe het juist niét moet. ,,Daarom zal de overheid haar taken opnieuw moeten definiëren: de overheid moet de toegankelijkheid van de zorg regelen, maar de bewaking van het spel vooral overlaten aan een onafhankelijke marktmeester en een onafhankelijke inspectie.'' Vergelijk zo'n marktmeester met de Opta die toeziet op de telecomsector, zegt Schildkamp. ,,Zolang een minister van volksgezondheid wordt aangesproken op een ambulance die in Goes te laat uitrijdt, is het mis. Dat is de dood in de pot. Dat is ook waar Hans Wiegel zo bang voor is, de overheid die terugvalt in oude patronen. Maar het moet toch haalbaar zijn?''