De machteloze kritiek van links

DEN HAAG - Als minister De Hoop Scheffer van buitenlandse zaken morgen in Washington, in zijn rol als voorzitter van Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europea (OVSE), aanschuift bij zijn Amerikaanse collega Powell kan hij gelijk melden dat de voorbereidingen in Nederland voor eventuele deelname aan de Golfoorlog al heel ver gevorderd zijn.

Tegen de zin van een aanzienlijke minderheid van PvdA, D66, SP en GroenLinks in de Tweede Kamer laat het demissionaire kabinet-Balkenende Nederlandse militairen al maandenlang meedoen aan de planning van de oorlog. Het kabinet was een maand gevallen toen de Amerikanen in november de kleine trouwe bondgenoot vroegen te komen praten.

Niet doen, zeiden de linkse partijen, op deze manier zet Nederland veel te snel de wapens klaar voor een oorlog die we allemaal niet wensen. Wel doen, meenden de coalitiepartijen CDA, LPF en VVD, want zo werken we mee aan het opvoeren van de militaire druk om Saddam Hoessein alsnog tot een soepeler houding te dwingen. Het demissionaire kabinet stuurde een delegatie officieren naar de VS.

Nog steeds verzet de linkse minderheid, na de verkiezingen gegroeid tot 65 kamerzetels, zich tegen deze Nederlandse deelname aan de oorlogsplanning die het kabinet 'defensief en ondersteunend' noemt. De kritiek van PvdA, D66, SP en GroenLinks krijgt echter een steeds machtelozer klank, nu de Nederlandse militairen de zaken al keurig op een rijtje hebben. PvdA en D66 sluiten uiteindelijke deelname aan de oorlog trouwens niet uit, SP en GroenLinks wel.

De Nederlandse wapens staan weliswaar nog niet 'gereedgesteld' en een kabinetsbesluit voor inzet is al helemaal nog niet genomen, maar de gesprekken van de militaire delegatie met hun collega's in het Amerikaanse Tampa zijn lang en breed achter de rug. De delegatie heeft het VS-wensenlijstje overhandigd aan de chef defensiestaf in Den Haag, admiraal Kroon.

Enkele wensen van de Amerikaanse planners waren snel openbaar. Naast het gebruikelijke verzoek om militaire transporten over Nederlands grondgebied (Rotterdam, Vlissingen) toe te staan, vroegen de planners aan Den Haag Patriot-luchtverdediginsraketten klaar te maken voor inzet in Turkije of Israël. Dat wapen tegen Scud-raketten werd ook tijdens de Golfoorlog van 1991 overgevlogen.

Het verzoek van Turkije voor stationering kan elk moment binnenkomen. De vraag is wat de critici in de Tweede Kamer dan zullen doen. PvdA en D66 zijn waarschijnlijk toch bereid het wapen te sturen ter bescherming van Turkse burgers. GroenLinks en SP zullen hardnekkig elke medewerking afwijzen. Al zal GroenLinks, als een oorlog eenmaal bezig is, toch wel beschermende Patriots willen zenden.

De belangrijkste klacht van de vier partijen is dat Nederland de oorlog in wordt gerommeld door dit soort 'voorbarige' één-tweetjes met de Amerikanen.

Wat hebben de Amerikanen nog meer gevraagd? Waarschijnlijk ook enige steun van marineschepen. Er is al een Nederlands fregat (voor terroristenbestrijding) in de Arabische Golf, dat begin deze week graag meedeed aan een oefening met Amerikaanse vliegtuigen. Een Walrus-onderzeeboot van de marine die daar binnenkort ook heen gaat, is snel om te schakelen voor de Irak-oorlog. Inmiddels werkt Nederland ook nog mee aan de aanvullende Navo-planning voor een bijdrage aan de Golfoorlog.

GroenLinks is somber over de kansen om vanuit de Kamer een rem te zetten op de Nederlandse inzet. De partij zoekt haar heil daarom in actie buiten het parlement. Op de dag van de vredesdemonstratie in Amsterdam, 15 februari, stond een partijcongres geboekt in Nijmegen. Dat is

ijlings verschoven naar Amsterdam, zodat de complete GroenLinks-achterban 's middags kan aanschuiven achter de spandoeken tegen de oorlog.