Protestanten verenigen zich tegen oorlog in Irak

BERLIJN - ,,Het is goed voor gelovigen in heel Amerika te horen dat christenen in Europa zich roeren tegen oorlog in Irak. Nu weten we dat we niet alleen staan.'' Bob Edgar, voormalig Amerikaans politicus en vooraanstaand protestant uit de gematigde hoek, liep gisteren opgetogen rond in de Französischer Dom in Berlijn. Hij had daar zojuist steun gekregen van tal van Europese protestantse kerken in zijn pogingen president Bush af te remmen.

'Verraders van de vlag' worden zulke Amerikaanse christenen in eigen land genoemd, zei de Britse baptist Keith Clements. Als secretaris-generaal van de Konferentie van Europese kerken sprak hij tegenover deze Amerikaanse protestanten zijn steun uit.

,,Wij betreuren het feit dat de machtigste naties op aarde oorlog weer als een aanvaardbaar middel van buitenlands beleid zien'', verklaarden de Wereldraad van Kerken, de Konferentie van Europese Kerken en tal van protestantse kerken uit Europa, Amerika en het Midden-Oosten gisteren in Berlijn. De doelen die Amerika in Irak zegt na te streven, een pre-emptieve slag en oorlog om een regime ten val te brengen, zijn 'immoreel', waarschuwen zij. ,,Oorlog kan, om gevaar af te wenden, gerechtvaardigd zijn'', zo lichtte secretaris-generaal Konrad Raiser van de Wereldraad van Kerken toe. ,,Maar het mag geen middel van buitenlandse politiek worden.'' Namens de Nederlandse Samen-op-wegkerken ondertekende ds. Arie van der Plas de protestantse hartenkreet.

Bob Edgar uit Amerika bekeek de oorlogsdreiging van de optimistische kant: ,,Toen we de oorlog in Vietnam beëindigden, zat ik in het Congres. De kerken hadden er toen tien jaar voor nodig gehad om tot de slotsom te komen dat die oorlog verkeerd was. Nu zijn we al tegen de oorlog voordat 'ie begint.''

Maar als Edgar, secretaris-generaal van de National Council of Churches of Christ in the USA, spreekt van 'we', bedoelt hij niet alle Amerikaanse protestanten. ,,Er is een brede fundamentalistische, pinkstergemeente-achtige evangelicale beweging, die hier niet aanwezig is. Zij doen vaak of ze het christendom vertegenwoordigen, maar ze vormen ongeveer twintig procent.'' Die evangelicale beweging in de VS is weliswaar verdeeld over oorlog, maar staat over het algemeen dichter bij president Bush en zijn strijd tegen het kwaad dan Bob Edgar en zijn gematigde protestanten.

Het was een idee van de Evangelische Kirche in Deutschland om in allerijl zoveel mogelijk protestantse kerken bijeen te roepen voor een gemeenschappelijke verklaring. De voorzitter van de Duitse protestantse kerken Manfred Kock erkende gisteren dat er situaties zijn waarin geweld niet meer te vermijden is. ,,We willen geen Farizeeërs zijn, we staan midden in de wereld.'' In zo'n uiterste geval is dan echter ook altijd sprake van schuld, waarschuwde Kock.

Dit weekeinde raakte Kock in opspraak omdat hij president Bush 'fundamentalist' had genoemd. Dat woord was afgezaagd, vindt Kock nu, zijn kritiek op Bush blijft.