Bush denkt niet aan puinhoop na de aanval

Bush presenteert de aanval op Irak als noodzakelijk. Maar hoe stuitend het regime van Saddam Hoessein ook is, geweld lost niets op. In landen waar de internationale gemeenschap heeft ingegrepen, blijkt wederopbouw onmogelijk.

Al weken wordt ons een volgende oorlog aangepraat. Op opiniepagina's wordt een beschaafd debat gevoerd over voor- en nadelen van een aanval op Irak. De emoties die oorlog altijd met zich meebrengt -ontzetting, paniek, angst en walging- lijken geheel te ontbreken, en dat is misschien nog wel het meest angstaanjagend.

De acties van de Navo in Kosovo en van de Amerikanen in Afghanistan, werden ook gepresenteerd als noodzakelijke oorlogen, als een soort humanitaire actie. Kosovo is nu etnisch gezuiverd, en zit politiek nog voor jaren in een onmogelijke positie. In Afghanistan zijn meedogenloze krijgsheren van vroeger weer aan de macht, de heroïne wordt weer geëxporteerd, en het land is een tijdbom.

Deze oorlogen zijn aan de burgers gepresenteerd als technische hoogstandjes, met een minimum aan slachtoffers aan 'onze' kant. Uit alle onderzoek blijkt dat in elk conflict echter een toenemend deel van de slachtoffers uit burgers bestaat. In Afghanistan zijn alleen in de eerste drie maanden al meer dan vierduizend burgers omgekomen, die niets met de strijd te maken hadden. En over de militaire slachtoffers wordt altijd weinig vermeld: dat is onderdeel van de propaganda. Niemand schijnt te weten hoeveel Amerikaanse soldaten in Afghanistan gesneuveld zijn.

Dictatoriale en gewelddadige regimes zijn een ramp voor de bevolking en moeten verdwijnen. Maar goede intenties garanderen geen goede afloop. En geweld leidt over het algemeen simpelweg tot meer geweld. Van politieke leiders, Irakees of Amerikaans, zou ik verwachten dat ze ons voor oorlog behoeden, in plaats van ons ernaar toe te leiden. Ondanks de overweldigende bewijzen voor de zinloosheid van een actie, lijkt ze toch te gebeuren.

Buitenlandse gewelddadige interventies hebben sinds de Tweede Wereldoorlog nooit, nergens, tot blijvende verbeteringen geleid. Nadat met behulp van de Tanzanianen Idi Amin uit Oeganda werd verdreven, duurde de burgeroorlog nog twaalf jaar. Vietnamezen maakten een einde aan het gruwelregime van Pol Pot in 1979, maar de Rode Khmer hield stand tot 1997. In Somalië is de internationale gemeenschap onverrichter zake vertrokken, en voor het in gebreke blijven in Rwanda zijn excuses aangeboden -iets dat er voor Srebrenica niet afkon.

Het is niet duidelijk hoe het verdwijnen van Saddam Hoessein de dreiging van terreur vermindert, en we hebben nog geen bewijzen van massawapens gezien, evenmin als bewijzen van betrokkenheid van Saddam bij Al-Kaida.

In de laatste eeuw hebben militaire, economische en politieke ingrepen in het Midden-Oosten niet kunnen zorgen voor aansluiting van de islamitische landen bij globale ontwikkelingen. In alle andere regio's groeiden inkomens en politieke vrijheden sneller. De scheidslijn tussen groepen mensen die er 'toe doen' en mensen die er 'niet toe doen' verscherpt. Mensen die werken in de moderne technologie, communicatie en productie, en mensen die de aansluiting met de moderne maatschappij hebben gemist. Ze hebben niet veel anders dan hun tradities om op terug te vallen. Als ze van die rijke moderne wereld blijvend buitengesloten zijn, kan traditie omslaan in militaristisch fundamentalisme.

Er moet dus iets gebeuren om het contact te herstellen -maar juist de ervaringen van de afgelopen eeuw leren dat je een land niet naar democratie en vrijheid kunt bombarderen. Contact herstellen doe je door de bereidheid te vinden dingen te delen.

Ik heb niet gehoord hoe Irak er na de oorlog beter van moet worden; ik heb evenmin gehoord hoe de verdrijving van Saddam Hoessein ons beschermt tegen de woede van anderen. Ik voorzie grote ellende onder de bevolking van Irak en de omringende landen. Oorlog leidt tot jarenlange ellende. Is wederopbouw al gelukt in Afghanistan, Oost-Timor, de Balkan, Tsjetsjenië, Georgië, Rwanda, Burundi, Somalië, Congo, Angola, Sierra Leone of Liberia.

Politici en academici spreken van oorlog, die ze niet zelf zullen voeren, en negeren lessen van de geschiedenis. Ik heb nog een persoonlijk argument tegen een nieuwe oorlog. Ik werk bij een hulporganisatie die mensen probeert bij te staan in het opbouwen van gezondheidszorg na oorlog. Ik ben samen met vele collega's al ruim tien jaar de ellende aan het opruimen van de Koude Oorlog -en met de nieuwe conflicten die erbij komen lijkt het steeds meer op dweilen met de kraan open. Want wederopbouw duurt lang. Niet alleen in materiële zin. Het duurt jaren voor mensen de psychische klappen van een oorlog te boven komen.