Marine EU speurt naar illegalen

De Straat van Gibraltar is het best beveiligde stukje water ter wereld geworden. Marineschepen van vijf landen van de Europese Unie speuren er naar illegale immigranten. Voor het eerst heeft 'het fort Europa' eigen soldaten, én voor het eerst helpen andere EU-landen Spanje en Italië de stroom in te dammen. De controles gaan zich uitstrekken tot de Canarische Eilanden.

BRUSSEL - Ze zeggen dat het fantastisch surfen is bij Tarifa, de zuidelijkste stad van Spanje. De branding is er spectaculair en op zo'n vijftien kilometer afstand zie je de imposante contouren van de Afrikaanse kust. Maar landinwaarts houdt de Guardia Civil paspoortcontroles, helikopters scheren 's nachts met zoeklichten over het water en op het strand spoelen geregeld lijken aan.

De wrange combinatie van vakantiepret en vluchtelingenleed tekent dit deel van de Spaanse kust al vele jaren. Vorige week, bij het startschot voor een multinationaal offensief tegen illegale immigratie, zette de Spaanse minister van binnenlandse zaken Angel Acebes deze tegenstelling nog even op scherp. ,,Samen creeren we een gemeenschappelijk gebied van veiligheid, rechtvaardigheid en vrijheid'', zei hij, in een toespraak die duidelijk alleen de burgers van de EU aanging. Die kunnen zich warmen aan de gedachte dat er nu daadwerkelijk een kleine marinevloot in de Middellandse Zee ligt met geen ander doel dan het stoppen van de stroom illegalen van het Afrikaanse continent.

De vloot bestaat uit twee patrouilleboten van de Spaanse Guardia Civil, een Brits douaneschip en fregatten van Portugal, Frankrijk en Italië. Onder de codenaam 'Ulysses' vaart de vloot deze week rond in de Straat van Gibraltar en het grensgebied tussen haar basis in het Spaanse Algeciras, vlakbij Tarifa, en de Siciliaanse stad Palermo. De boten vormen een 'rechthoekig filter' van een kleine tien kilometer breed en 135 kilometer lang. Vanaf volgende week gaat de vloot ook de Atlantische oceaan op, omdat vele illegalen via de Spaanse Canarische Eilanden komen. Griekenland, Noorwegen, Polen, Duitsland en Oostenrijk sturen waarnemers.

Het is de eerste keer dat een quasi-militaire troepenmacht aan het werk is onder de vlag van de Europese Unie. Spanje rekent erop dat het de eerste stap is naar de vorming van de Europese grenspolitie waartoe de EU-regeringsleiders in juni vorig jaar in Sevilla besloten. Onder dat besluit vallen ook de wachttorens die op kosten van de EU aan de Spaanse zuidkust verrijzen en die worden uitgerust met radar om de met mensen beladen boten of surfplanken -paretas, noemen de Spanjaarden die- op te sporen. Vinden de kustbewakers illegale migranten in de Marokkaanse wateren, dan sturen ze die terug. Mensen die Spanje of Italië al dichter zijn genaderd worden opgepikt, geregistreerd en alsnog uitgezet.

Slaagt operatie Ulysses, dan hebben Spanje en Italië hun doel bereikt. De landen beklagen zich vaak over hun 'eenzame' strijd tegen de illegale immigratie uit Afrika. Ze zeggen op te draaien voor de bulk van de kosten van een probleem dat alle Europese landen zich zouden moeten aantrekken. Minister Acebes benadrukt wel dat het hem niet zozeer om de individuele gelukszoekers te doen is, maar om de gewetenloze mensensmokkelaars die hun een vermogen laten betalen om ze een onzekere toekomst of zelfs de dood in te jagen. Want voor de EU is illegaliteit 'lastig', voor de mensen zelf is het meer dan eens fataal. Volgens de Europese Commissie zijn er in de afgelopen tien jaar tienduizend immigranten verdronken in de Middellandse Zee en de Straat van Gibraltar. Het aantal illegalen in de EU-landen wordt geraamd op drie miljoen.

Nu is de Straat van Gibraltar het best beveiligde stukje zeewater ter wereld, temeer omdat Groot-Brittannië en de Verenigde Staten er sinds kort ook om andere redenen nadrukkelijker aanwezig zijn. De landen scherpten hun veiligheidsmaatregelen aan nadat in Marokko zes vermoedelijke Al-Kaida-terroristen waren gearresteerd die het op Britse en Amerikaanse schepen bij Gibraltar hadden gemunt. De Britten hebben bovendien twee extra marineschepen naar Gibraltar gestuurd om te assisteren bij bevoorrading van fregatten tijdens een Irak-oorlog.