Er rest Van Gaal weinig tijd voor eerherstel

Waar moet Louis van Gaal zich nu nog revancheren, de trainer die de indruk maar niet kan wegnemen dat hij onder andere (nu ondenkbare) omstandigheden dan destijds bij Ajax, niet tot volle wasdom komt?

AMSTERDAM - Met het ophanden zijnde vertrek bij Barcelona is opnieuw een kras gekerfd in de ziel van Louis van Gaal, de bevlogen vakman die in de achterliggende jaren veel van zijn grandeur heeft verloren.

Eind 2001 stapte Van Gaal, na een langdurig proces van bezinning, gedesillusioneerd op als bondscoach. Onder zijn leiding had Oranje zich geblameerd in de kwalificatiereeks voor het WK 2002, waarin aan Portugal en Ierland voorrang moest worden verleend.

Toen al leek de macht hem te hebben verlaten om de stoutste dromen te laten uitkomen. Als trainer van Ajax had hij dat nog gekund. Zorgvuldig en vasthoudend -én nog niet gehinderd door de latere woelingen in de voetbalwereld- formeerde Van Gaal een getalenteerde ploeg, die in 1995 de zoetste momenten van glorie beleefde, als triomfator in de Champions League en als winnaar van de wereldbeker.

Van Gaals overgang naar Barcelona, de eerste, was in 1997 een logisch vervolg van zijn carrière. Hij bleef er drie seizoenen. Twee nationale titels konden worden gevierd, maar het vuriger gewenste Europese succes kon Van Gaal de club niet schenken. Geliefd werd de coach nimmer in de hoofdstad van Catalonië, waar hij een stekelige relatie met de pers onderhield én een onvoorwaardelijk verbond met de toenmalige, gehate clubpresident Nunez sloot.

De loopbaan van Van Gaal wordt getekend door een reeks van inschattingsfouten, sinds hij de door hemzelf gecreëerde en gekoesterde relatief beschermde wereld van Ajax achter zich liet. Nooit meer heeft hij een dermate ingrijpende controle over de gang van zaken kunnen uitoefenen als destijds in Amsterdam. Inspelen op veranderende omstandigheden kon hij niet, of in te geringe mate.

In zijn gedroomde baan als bondscoach -die werkelijk dacht dat hij met Oranje wereldkampioen kon worden- ging hij als een veeleisende clubtrainer te werk. De kritiek daarop van de internationals, die hun eigen falen trachtten te maskeren, was overtrokken. De stelling dat Dick Advocaat als Van Gaals opvolger diens ongelijk bewijst nu het met Oranje weer bergopwaarts lijkt te gaan, is betrekkelijk: waarschijnlijk profiteert de nieuwe bondscoach mede van herwonnen plichtsbesef bij de geschrokken spelers.

Voor zijn eigen rehabilitatie koos Van Gaal een ongeschikt podium, ogenschijnlijk in dezelfde mate verblind als toen hij zijn ondergang als bondscoach tegemoet ging. Hij ging in op het opzienbarende verzoek van Nunez' opvolger Gaspart. Het oogde eervol dat opnieuw een beroep op hem werd gedaan, en zo vatte Van Gaal het ook op, de talrijke complicaties negerend of in elk geval verdringend.

In een hem toch al niet welgezinde omgeving trof Van Gaal een onevenwichtige ploeg, met een verstarde Nederlandse kern. Perspectief was er niet of nauwelijks, omdat ook in Barcelona het geld zo goed als op bleek. Maar Van Gaal liet zich er niet door weerhouden, in het gevecht met diens schaduw gedreven door de obsessie om evenals Johan Cruijff met Barcelona de voornaamste Europese beker te veroveren.

Ook dat is, hoe voorspelbaar, een illusie gebleken. En nu? Er rest Van Gaal (51) weinig tijd voor eerherstel als hij volhardt in zijn voornemen om in 2006 als coach terug te treden. En waar zou hij zich nog moeten revancheren, de trainer die de indruk maar niet kan wegnemen dat hij onder andere (nu ondenkbare) omstandigheden dan destijds bij Ajax niet tot volle wasdom komt?

De bijna 75-jarige Rinus Michels, aan wie Van Gaal zich graag spiegelt, zegt in Sport International: ,,Ook bij Barcelona wilde Van Gaal ten koste van alles vast blijven houden aan de spelstijl die bij zijn visie past. Ik heb er bewondering voor, maar ik vind het niet reëel. Visie mag nóóit belangrijker zijn dan het resultaat.''

Wijze woorden van de oude meester. Met de kanttekening dat Van Gaal in zijn tweede periode bij Barcelona niet in de eerste plaats is gestrand door zijn ook door Michels geconstateerde gebrek aan flexibiliteit. Zijn terugkeer op zich was al een kapitale fout, een misrekening die in zijn devaluerende carrière niet op zichzelf staat.