Befaamd, maar blunderend, historicus

De tragiek van Hugh Redwald Trevor-Roper is dat hij een befaamd historicus was, maar dat hij zijn bekendheid mede te danken heeft aan een grote geschiedkundige blunder. Zondag overleed hij, 89 jaar oud, aan kanker, in een hospice in Oxford, de plaats waar hij 23 jaar hoogleraar was. Dat duurde tot 1980, toen hij naar Cambridge vertrok, waar hij zeven jaar lang hoofd van het Peterhouse College van de plaatselijke universiteit was.

Tijdens zijn studie aan de universiteit van Oxford concentreerde hij zich aanvankelijk op de 16de en 17de eeuw. Maar de Tweede Wereldoorlog stuurde zijn loopbaan in een andere richting; hij kreeg een functie bij de Britse militaire inlichtingendienst. De blunder betrof zijn 'specialisme' uit die tijd: Adolf Hitler, over wie hij in 1947, in opdracht van de Britse regering, zijn beroemde werk 'De laatste dagen van Hitler' publiceerde.

Juist zijn reputatie als Hitler-expert was in 1983 voor de Britse krant The Sunday Times reden hem te vragen eenenzestig zogeheten 'dagboeken van Hitler' op hun authenticiteit te beoordelen. Trevor-Roper bestempelde de handgeschreven dagboeken als echt, waarna de Britse krant de publicatierechten ervan kocht van het Duitse weekblad Stern. Maar kort voordat de eerste aflevering in Stern en de Times zou verschijnen, maakte de Duitse regering bekend dat het om vervalsingen ging. Trevor-Roper was te snel geweest in zijn oordeel, hij had de dagboeken maar een paar uur kunnen bekijken.

De dagboeken, 'gevonden' in Oost-Duitsland, bleken geschreven door ene Konrad Kujau, die vooroorlogs papier, inkt en lijm had gebruikt. Ook een verslaggever van Stern bleek in het complot te zitten en beide mannen werden tot vierenhalf jaar gevangenisstraf veroordeeld. The Sunday Times kreeg overigens zijn geld terug, maar Trevor-Roper, in 1979 nog in de adelstand verheven als baron Dacre of Glanton, de plaats in Northumberland waar hij in 1914 werd geboren, was zijn reputatie goeddeels kwijt. Zijn tegenstanders in diverse disputen -de historicus ging het conflict met andere schrijvers bepaald niet uit de weg- lieten ook niet na hem fijntjes en minder fijntjes aan zijn blunder te herinneren.