Vervalsen van merkartikelen is goudmijn

Piraterij neemt toe en blijft niet beperkt tot het kopiëren en de illegale handel in muziek, film en software. Theezakjes, ritssluitingen, superlijm en zeep worden ook op grote schaal nagemaakt. De verontruste industrie zet de aanval in en ook de Europese Commissie komt deze week met nieuwe maatregelen.

AMSTERDAM - De Brits-Nederlandse multinational Unilever was enigszins verrast. Op de Aziatische markt verscheen een partij 'Dove' in een origineel ogende verpakking met een inferieure inhoud die in de verte doet denken aan het frisse crèmezeepje dat de fabrikant produceert. ,,Pure namaak'', zegt woordvoerder Tom Gordijn.

Unilever is niet de enige 'gewone' fabrikant die last heeft van piraterij. Het namaken van alledaagse spullen is de laatste jaren in zwang geraakt en -verontrustend- criminele en terroristische organisaties hebben zich meester gemaakt van deze illegale handel. Negen multinationals hebben daarom gisteren gesteund door Interpol, de internationale politieorganisatie, en douanediensten een campagne gelanceerd tegen vervalsing.

De handel in illegale kopieën, namaak en imitaties groeit snel, signaleert de Europese vereniging van merken (AIM), die namens de industrie merken en eigendomsrechten probeert te beschermen. De waarde van de illegale goederen is het afgelopen decennium verviervoudigd tot negen procent van de totale wereldhandel. De schadepost bedraagt wereldwijd naar schatting 450 miljard dollar, afgezien van misgelopen belastinginkomsten en andere schade. ,,Ook je goede reputatie is in het geding. Als zo'n product niet deugt, dan wordt ons dat aangerekend'', schetst Unilever-woordvoerder Gordijn.

Een hardnekkig probleem bij de aanpak is 'dat namaken loont en de risico's klein zijn', zegt AIM-woordvoerder Philip Sheppard. Dat trekt volgens hem in toenemende mate criminele organisaties aan. De vervalsers profiteren bovendien van de economische malaise in de wereld, die maakt dat consumenten zoeken naar goedkoper.

Dat signaleert ook Business Software Alliance, bekend als de 'software-politie'. De organisatie van softwareproducenten heeft te maken met ,,een harde kern van bedrijven die illegale software gebruikt en die gelooft boven de wet te staan''. Ze opende afgelopen zomer een nieuw offensief tegen piraterij in Europa. Ze kondigde juridische stappen aan tegen bedrijven die illegaal computerprogramma's gebruiken en laat internetspeurders pro-actief zoeken naar piraten.

Maar nog steeds 39 procent van de software in bedrijven -in geld ruim 160 miljoen dollar- is illegaal. BSA-woordvoerder Arnoud Ongerboer de Visser merkt op dat 'dankzij deze acties de software-piraterij in ieder geval niet is toegenomen'.

De daders zijn vaak moeilijk te pakken. Topman Martin Broughton van British American Tobacco (BAT) verklaart tegenover het financiële persbureau Bloomberg dat naar schatting jaarlijks 25 miljard sigaretten onder hun merken (Pall Mall en Barcaly) worden nagemaakt. ,,Slechts een miljard daarvan wordt onderschept.'' Dat er nauwelijks 'een ontmoedigingsbeleid is, speelt volgens hem de illegale handel in de kaart. ,,Een handelaar wordt zwaar gestraft met een boete van 500 dollar.'' Volgens Broughton moeten de straffen fors omhoog.

Hier ligt een taak voor de Europese Unie, meent woordvoerder Sheppard van AIM. ,,Nu is het nog aan de landen zelf en de straffen zijn vaak gebaseerd op verouderde nationale wetgeving rond vervalsing'', constateert hij. Ook moet de Europese Commissie onder meer via de wereldhandelsorganisatie WTO landen aanpakken zoals China, Turkije en Thailand, waar namaak vandaan komt. China, waar de nep in bulk wordt geproduceerd, heeft onder internationale druk 'inmiddels een klein stapje vooruit gezet', zegt Sheppard.

De industrie zelf kan ook op een andere manier een steentje bijdragen, vindt Sheppard. Door prijsverschillen te verkleinen ontmoedigt ze kopiëren en vervalsen. Of door een betaalbaar alternatief te bieden voor de huidige illegale, gratis downloads via internet, zoals de stichting BREIN, de beschermer van auteursrechten in de amusementsindustrie, bepleit.