'Waar moeten leerlingen van een failliete school naartoe?'

Meer vrijheid en een eigen budget? De schooldirecteur is er blij mee, maar vreest wel dat het geld te weinig zal zijn. ,,Omdat de overheid de problemen van verouderde gebouwen en het tekort aan leraren niet kan oplossen, moeten wij het maar doen.'' De schoolbestuurder is laconieker. ,,In 2005 invoeren al te vroeg? In 2010 is de situatie echt niet fundamenteel anders.''

ENSCHEDE - ,,Ik heb een dubbel gevoel over het voornemen basisscholen meer vrijheid te geven'', zegt directeur Jan de Maa (44) van de Enschedese Schoolvereniging. ,,Ik ben er voorstander van dat wij meer dingen zelf kunnen beslissen. Nu is bijna al het geld dat we krijgen geoormerkt: je mag het alleen aan één onderdeel uitgeven. Zo kregen wij laatst budget voor leermiddelen informatica. Dat kon ik goed gebruiken, maar andere zaken waren net iets belangrijker en ik had liever wat later die leermiddelen gekocht. Maar dat kan niet en dus maak je maar ad hoc een begroting voor ict, want anders moet je het geld terugsturen. En ik zou ook heel graag afwillen van alle onnodig ingewikkelde regelgeving waar je je nu nog aan moet houden.''

De Maa was vijf jaar directeur in de Randstad, maar mede omdat hij door het lerarentekort bijna permanent voor de klas moest staan en geen tijd overhield, koos hij voor het directeurschap in Enschede. Hij geeft nog een paar weken per jaar les en is verder vrijgesteld voor zijn directietaken. De ervaring op zijn oude school kleurt zijn oordeel over de verzelfstandiging van scholen.

,,Nu is het nog onduidelijk over welke onderdelen je zelf kunt gaan beslissen. Die helderheid moet er snel komen, dan kunnen we ons voorbereiden. Maar erger vind ik dat ook nog onduidelijk is of het budget wel toereikend kan zijn. Scholen hebben oude gebouwen, achterstand in onderhoud en een lerarentekort. Het lijkt er op alsof de overheid die problemen niet kan oplossen en daarom de zeggenschap maar teruggeeft aan de scholen. Dus krijgen wij die problemen op ons dak en hebben we onvoldoende geld. Dat is het gevaar. En wat als we failliet gaan, waar moeten we dan de kinderen naartoe sturen?''

Hij vraagt zich af of zijn bestuur de grotere zelfstandigheid wel aankan. ,,Ze zijn capabel, dat is het niet. Maar het zijn mensen die het uit liefhebberij doen en de wisselingen zijn aardig snel. Het lijkt mij belangrijk dat de overheid ook haar verantwoordelijkheid houdt.''

De Maa heeft cursussen gevolgd over financieel- en personeelsbeleid. ,,Ik denk dat ik toch veel moet weten over hoe we het budget invullen. Dat betekent extra taken en daarvoor moeten we tijd vrijmaken. Ik wil geen klaagverhaal houden want ik heb een prachtig vak, maar ik vind wel dat mensen er te gemakkelijk over denken. Ik ben aan het eind van de dag meestal doodmoe.''

Maria Boswinkel (43) heeft naast haar baan als fiscaal jurist nog een onbetaalde functie -'gemiddeld een paar uur in de week'- als voorzitter van het Enschedese schoolbestuur. Ze is voorstander van de 'lumpsum'-financiering, waarin scholen één budget krijgen waarover ze kunnen beslissen. ,,Ik werk bij de belastingdienst en ook daar hebben we lumpsum. Dat gaat best goed en als een afdeling te veel geld uitgeeft, worden er heus niet direct mensen ontslagen. Ik denk dat de overheid scholen echt niet failliet laat gaan.'' Boswinkel ziet geen heil in uitstel. ,,Is 2005 te vroeg? Een paar jaar later is er echt niet veel veranderd. Je moet toch ooit beginnen.''

Boswinkel is niet louter positief. ,,Op mijn werk merk ik dat we relatief veel oudere werknemers hebben die allen op de top van hun salarisschaal zitten. Daaraan gaat veel geld op, zodat mensen niet kunnen worden vervangen. In het onderwijs dreigt hetzelfde. Ik denk dat de overheid besturen niet moet laten opdraaien voor de vergrijzing.''

Boswinkel denkt ook dat een éénpitter -een bestuur met één school- niet de kosten kan dragen voor nieuwe schoolgebouwen of renovaties. ,,Dan heb je het al snel over tonnen euro's, en dat geld hebben wij gewoon niet. Maar ik denk wel dat wij als éénpitter het niet moeilijker krijgen. We hebben de deskundigheid heus wel in huis. Onze penningmeester heeft al een paar avonden met de directeur zitten studeren op het nieuwe systeem en we komen er wel uit.''