Srebrenica werd onderschat

DEN HAAG - De risico's van de Dutchbat-missie in Srebrenica zijn keer op keer zwaar onderschat door de politiek. Nederland werkte mee aan een onmogelijk plan van de VN voor veilige enclaves op de Balkan. Daardoor werd de moslimbevolking in Srebrenica een vals gevoel van veiligheid geboden.

De parlementaire enquêtecommissie-Srebrenica, onder leiding van Bakker (D66), stelt dat vast in haar gisteren verschenen rapport 'Missie zonder vrede'. Nederland stuurde een vredesbewarende missie naar de Balkan waar geen vrede was. Achtereenvolgende kabinetten krijgen kritiek. Alle betrokken ministers zijn al van het politieke toneel verdwenen. Het rapport van de commissie-Bakker wijkt niet sterk af van de conclusies van het Nederlands instituut voor oorlogsdocumentatie.

De commissie uit zware kritiek op oud-bevelhebber Couzy, die in de nasleep zijn politieke leiding te weinig informatie gaf over Dutchbat. Wel waarschuwde hij tevoren terecht voor de gevaren. Zijn opvolger Van Baal, die moest opstappen, krijgt eerherstel.

In de eerste reacties willen de meeste kamerfracties 'lessen trekken' uit de slecht doordachte Srebrenica-missie, waar Dutchbatsoldaten in 1995 niet konden voorkomen dat Servische troepen bijna 8000 moslimmannen en

-jongens vermoordden -de grootste genocide in Europa sinds de Tweede Wereldoorlog.

De enquêtecommissie stelt vast dat het kabinet Lubbers-3 de blauwhelmen in 1993 uit humanitaire overwegingen wegstuurde voor de militair onmogelijk taak de moslimbevolking te beschermen. De gevaarlijke locatie Srebrenica werd amper besproken, in kabinet noch parlement. Het kabinet-Kok onderschatte in 1995, vlak voor de val van enclave, het geweld waartoe de Bosnische Serviërs in staat waren. Beide kabinetten onderhandelden slecht in het buitenland: geen groot land wilde beloven bij te springen als het fout zou gaan.

Het kabinet en de Kamer geloofden te klakkeloos in luchtsteun van Navo-vliegtuigen bij een bedreiging van de enclave Srebrenica. De leiding van Dutchbat, overste Karremans, rekende volgens de commissie-Bakker terecht op hulp uit de lucht toen de troepen van generaal Mladic binnenvielen. Dat was onmogelijk geworden: de VN-leiding in New York had de rem op luchtaanvallen gezet, omdat blauwhelmen uit diverse landen werden gegijzeld. Toch begrijpt de enquêtecommissie nog steeds niet precies waarom de hoogste VN-militair op de Balkan, de Franse generaal Janvier, op een cruciaal moment weigerde vliegtuigen in te zetten.