Het verdwijnen van de 'dames-r'

De stem van Femke Halsema dreigt te breken, na twee weken onafgebroken praten en roepen. ,,Maar hij houdt het nog wel drie dagen'', beloofde ze haar aanhang gisteren in Amsterdam op de laatste grote campagnebijeenkomst van de partij. In haar toespraak bleek dat ze niet alleen haar stem op de proef heeft gesteld, ook haar uitspraak heeft ze onder handen genomen. De ge affecteerde 'dames-r', die diep uit de keel komt, is bijna verdwenen. Ze moet ejj hajjd voojj gewejjkt hebben. Ook daarmee loopt ze in de voetsporen van Paul Rosenmöller, de vorige leider van GroenLinks die gisteren onopvallend temidden van de anonieme Groenlinksers stond. In zijn vakbondstijd verplatte Rosenmöller zijn uitspraak om niet uit de toon te vallen bij de Rotterdamse havenarbeiders. Toen hij in de politiek ging sleet dat accent er snel af. Zijn uitspraak was voortaan op alle politieke markten aanvaardbaar. Nu schaaft Halsema op het nippertje nog aan haar spraak.

Vooral jonge, linkse vrouwen lijken gevoelig voor accent-modes. Ze kunnen snel veranderen. In de jaren negentig kwam het Poldernederlands op. Het vond vooral aanhang bij fraauwen in linkse paulitieke petaaien. Taalkundige Jan Stroop doopte dat taalverschijnsel in 1997 Poldernederlands omdat hij verwantschap zag met de tijd van het poldermodel, toen goed opgeleide vrouwen meer kansen kregen. Kennelijk waren vooral linkse vrouwen er gevoelig voor, omdat ze daarmee aansluiting dachten te vinden bij het gewone volk. PvdA'ers Karin Adelmund en Hedy d'Ancona beheersten het accent perfect.

Inmiddels is er een nieuwe generatie vrouwen in opmars en ze tooien zich met de 'dames-ejj', die ooit bekend stond als de 'Gooise r'. Het Gooi, althans de televisie, is nog steeds de belangrijkste bron. Jonge presentatrices in het babbelgenre en soapies vinden het heejjlijk. Femke Halsema lijkt in die kringen te passen. Op de campagnebijeenkomst van gisteren werd ze besprongen door een clubje meisjes van een jaar of twaalf, voor wie Femke een held is. Ze moest handtekeningen uitdelen en in ruil kreeg ze een tekening waarin Halsema stond afgebeeld als een soapsterretje in minirok en naveltruitje.

Maar dat is natuurlijk niet de goede uitstraling voor een Groenlinkser die de PvdA oproept om naar een linkse meerderheid te streven, inclusief de SP. Dus de 'dames-r' moet er aan geloven. Wat Rosenmöller kon, moet Halsema ook kunnen.