Zorg bij OVSE over vrijheden VS

WENEN - De vrijheid van meningsuiting in de Verenigde Staten dreigt in gevaar te komen door de strenge antiterreurwetgeving die na de aanslagen van 11 september is aangenomen. Dat stelt de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa.

,,Dit gaat veel te ver'', zei OVSE-mediacommissaris Freimut Duve tijdens een persconferentie in het Weense hoofdkwartier van de organisatie. ,,Voorrechten van de overheid worden gebruikt op een manier die burgers zo kan intimideren dat ze afzien van hun recht op vrije meningsuiting.''

Onder de nieuwe wetgeving -de Patriot Act uit 2001- hebben Amerikaanse opsporingsinstanties als de FBI en de Immigratiedienst inzage in de uitleengegevens van bibliotheken, de abonneebestanden van kranten en de verkoopadministratie van boekhandels. De controle speelt zich volgens de OVSE ,,geheel in het geheim af''.

De kritiek is opmerkelijk omdat de 55 lidstaten tellende OVSE zich normaal gesproken bezighoudt met het toezien op de mensenrechtensituatie in Oost-Europa. Kennelijk vindt de OVSE de situatie in de VS zo ernstig dat de organisatie niet wil zwijgen.

De zaak is aangekaart door de universiteitsbibliotheken en de Associatie van Boekverkopers in Amerika. ,,Boekhandelaren moeten de namen van kopers van boeken registreren en moeten dat voor hen verzwijgen'', aldus Duve. ,,Het is voor het eerst in de geschiedenis dat we niet alleen moeten kijken naar de onaantastbare rechten van de schrijver, maar ook die van de lezer.''

Volgens Duve realiseren de FBI en de Immigratiedienst zich niet ,,de betekenis van hun acties voor de vrijheid van ideeën''. Hij heeft de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Colin Powell per brief om uitleg gevraagd. ,,Ik vertrouw erop dat de vrijheid van meningsuiting niet in gevaar wordt gebracht in een land dat wij beschouwen las de bakermat van die vrijheid'', schrijft Duve.

Een woordvoerder van de Amerikaanse delegatie bij de OVSE zei dat de wet ,,een antwoord is op de nieuwe situatie waarin we ons bevinden na 11 september''. Volgens de zegsman staat de wet alleen controles toe op verdachten van terrorisme en spionnen.