Kasaravalli en het eenzame individu

'Is het gerechtvaardigd sommige levens kapot te maken om andere te verbeteren?' vraagt iemand zich af in 'Dweepa', de meeste recente film van de Indiase regisseur Girish Kasaravalli, een van de filmmakers in focus van het Rotterdams filmfestival.

In zijn oeuvre is de botsing van individuele belangen een terugkerend thema. Kasaravalli (1949), een van de cineasten van de New Kannada Cinema, een Indiase filmbeweging die in de jaren tachtig naam maakte met realistische, maatschappelijk geëngageerde films, schildert in 'Dweepa' een ingetogen portret van drie bewoners van een eilandje die zich hevig verzetten tegen de plannen van de plaatselijke autoriteiten voor een stuwdam. Terwijl de moessonregen neerklettert, raken zij steeds meer ge ïsoleerd van de buitenwereld en worden ze bijna levende anachronismen die, anders dan alle buren die hun biezen pakken en een nieuw leven beginnen, als het ware teruggaan in de tijd.

De regisseur is het meest geïnteresseerd in het vrouwelijke hoofdpersonage. De jonge Nagi biedt, in tegenstelling tot haar echtgenoot en schoonvader die zich koppig terugtrekken in historie en traditie, de situatie het meest nuchter het hoofd. Ook in zijn andere films staan vrouwen vaak centraal. Zo is Kasaravalli's eerste film, 'The Ritual' uit 1977, een even poëtisch als hartverscheurend, prachtig in zwart-wit gefilmd portret van een jonge vrouw die vanwege een persoonlijke misstap uit haar gemeenschap en kaste wordt verbannen. Kasaravalli zelf zegt sterk te zijn beïnvloed door filmers als landgenoot Satyajit Ray, de Spaanse surrealist Luis Buñuel en de Japanse grootmeester Yasujiro Ozu, maar deze film doet ook denken aan het Italiaanse neorealisme uit de jaren veertig. Met zijn Kannada-gesproken volksvertellingen distantieert Kasaravalli zich nadrukkelijk van het commerciële werk, de exotische, zwoele musicals en spektakelfilms in Hindi, waar de immense Indiase filmindustrie van 'Bollywood' op drijft. Liever kijkt hij, zoals in 'The Tale of the Storyteller' (1995) rond in een stoffig dorpje dat aan de voet van een heuvel vol vervaarlijk ogende rotsblokken ligt. Daar speelt zich het nu eens geestige dan weer in-trieste verhaal af van de oude, tandeloze Rangajji, die bij de kinderen van het dorp bekendstaat als vertelster van fantastische verhalen. Maar de volwassenen - inclusief de ondankbare familie waar ze bij intrekt - kunnen nauwelijks wachten op haar dood. Haar mooiste, laatste momenten beleeft ze met Murthy, een jongetje van een jaar of tien.

Kasaravalli zal vanaf maandag als gast van het festival in Rotterdam aanwezig zijn.