Zekerheid voor arme boeren

UTRECHT - Kleine boeren in ontwikkelingslanden krijgen de kans om zich met instrumenten uit de haute finance te beschermen tegen grote prijsschommelingen voor hun producten als koffie, cacao en katoen.

De nieuwe financiële instrumenten zijn ontwikkeld door Rabobank International in overleg met de Wereldbank. De eerste veelbelovende proefprojecten zijn door de Rabobank uitgevoerd in Oeganda en Tanzania.

In de financiële wereld is het gebruik van optiecontracten al jaren in zwang om het risico van prijsschommelingen af te dekken. Opties, contracten waarbij tegen een van tevoren vastgestelde prijs op een bepaalde datum een afgesproken hoeveelheid producten moet worden afgenomen, waren tot op heden niet beschikbaar voor coöperaties in ontwikkelingslanden.

De Wereldbank heeft de afgelopen vier jaar specialisten uit de branche, onder wie Nigel Scott van Rabo International, gevraagd te bezien of boerencoöperaties van de optiecontracten gebruik kunnen maken. De Wereldbank heeft op zich genomen om de toekomstige klanten te selecteren en op te leiden. En dat is een absolute noodzaak omdat aanbieders van optiecontracten gehouden zijn hun klanten goed te kennen teneinde uitglijders te voorkomen. Een goudmijn in Ghana op die manier recent in problemen gekomen.

Enkele jaren geleden gaf Wereldbank-topman James Wolfensohn al hoog op van het gebruik van optiecontracten. Boeren in ontwikkelingslanden zouden zo meer zekerheid krijgen over hun inkomsten en daardoor beter kunnen plannen welke gewassen ze gaan telen en in welke hoeveelheid. De Wereldbank nam op zich een trainingsprogramma op te zetten voor coöperaties en tevens te zorgen dat die organisaties van kleine boeren over voldoende informatie over de grondstoffenmarkten beschikken. Nu nog zijn de boeren afhankelijk van de kennis van de opkopers van hun producten. Gebrek aan informatie maakt de prijsonderhandelingen tussen boeren en opkopers zo zeer onevenwichtig.

Het gebruik van optiecontracten kan een grote doorbraak betekenen voor de 25 miljoen koffieboeren in de wereld die nu geconfronteerd worden met zeer lage koffieprijzen. Daarbij is de koffieprijs dan ook nog eens sterk aan schommelingen onderhevig. Het afgelopen jaar varieerde de koffieprijs tussen 42 en 75 dollarcent per pond.

Teneinde hun inkomen veilig te stellen, planten veel boeren nieuwe koffiestruiken, waardoor de koffieprijs door overproductie wederom onder grote druk komt te staan. Met de introductie van optiecontracten, gekoppeld aan meer marktinformatie kan die spiraal worden doorbroken.

Volgens Nigel Scott, bij Rabobank International wereldwijd verantwoordelijk voor prijs-risicomanagement, leveren de optiecontracten voor ontwikkelingslanden zeker op de korte termijn geen winst op. Maar volgens hem past het aanbieden van optiecontracten, gelet op de coöperatieve achtergrond oorsprong van de bank, zeker bij de Rabo-organisatie.