Partijen Ivoorkust praten bij Parijs

Een burgeroorlog in Ivoorkust kan de hele West-Afrikaanse regio destabiliseren. Met man en macht probeert Frankrijk zo'n escalatie te voorkomen. Vandaag begint in de buurt van Parijs een rondetafelgesprek tussen de strijdende partijen. In Afrika zijn wapenstilstanden en vredesakkoorden de laatste tijd in zwang. In Oost-Afrika blijken ze tot nu toe loze beloften.

PARIJS - Waarom bemoeit Frankrijk zich nog altijd met Ivoorkust? Die vraag zal Dominique de Villepin, minister van buitenlandse zaken, zich gesteld hebben toen hij in Abidjan de fluimen moest trotseren die vanuit een naar later bleek geensceneerde demonstratie op hem neerkwamen. 'Frankrijk rot op' scandeerden de betogers. Een stunt van president Gbagbo, bleek al snel, om een beetje indruk te maken op zijn gast.

In werkelijkheid is de Ivoriaanse staat blij met de Franse bemoeienis. ,,Wij zijn Frankrijk dankbaar voor de steun aan de democratisch gekozen regering tegen de gewelddadige aanval van de rebellen, waartoe Frankrijk zich trouwens per verdrag verplicht heeft'', memoreerde premier Afi N'Guessan gisteren in Parijs.

Frankrijks diplomatieke en militaire aanwezigheid in haar voormalige kolonie, onafhankelijk sinds 1960, komt echter niet alleen voort uit liefde voor de democratie. In de eerste plaats is er de simpele noodzaak om de 20000 tot 25000 Fransen in het land te beschermen, waarmee de aanwezigheid van Franse troepen wordt gelegitimeerd. Hun normale aantal van 650 is onder de omstandigheden aangevuld met manschappen uit het vreemdelingenlegioen en het corps mariniers tot 2500.

Vroeger heette Ivoorkust 'de etalage' van Frans West-Afrika. Alle rijkdommen uit de landen onder de Sahel zijn er te vinden, en immigranten uit die landen vormen belangrijke groepen in de Ivoriaanse bevolking. Als Ivoorkust in een burgeroorlog vervalt, redeneert Parijs, is de kans groot dat de vlam overslaat naar de omringende landen. Frankrijk heeft nog altijd veel belangen ter plaatse, bijna een half miljoen immigranten van onder de Sahara binnen zijn grenzen en defensieverdragen met meerdere voormalige kolonies. Om straks niet betrokken te raken in een onbeheersbaar conflict, neemt De Villepin een paar fluimen wel voor lief.

Met het rondetafelgesprek, waarvoor alle strijdende partijen zijn uitgenodigd, wil Frankrijk het beeld versterken van de Ivoriaanse crisis als een binnenlandse aangelegenheid. Beschuldigingen van Gbagbo dat de buurlanden Liberia en Burkina Fasso de opstandelingen steunen, zullen pas over tien dagen aan de orde komen, als staatshoofden uit de regio over de crisis vergaderen, wederom in Parijs.

Met binnenlandse aangelegenheden hoeft Frankrijk zich officieel niet te bemoeien, en de troepen die de demarcatielijn tussen de rebellen en het regeringsleger bewaken zouden eigenlijk na een week alweer vertrekken, ware het niet dat de vredesmacht uit de regio die hen moet aflossen, op zich laat wachten. Met de gebeurtenissen in Rwanda voor altijd in het geheugen, wil Frankrijk niet riskeren dat er een genocide plaatsvindt zodra haar manschappen hun hielen hebben gelicht.

Een derde reden De Villepin om zich in Abidjan op te houden, was dat Frankrijk sinds 2000 weliswaar haar invloed in Afrika wil afbouwen, maar toch graag de rol van 'vredestichter' vervult, om binnen de Verenigde Naties verzekerd te blijven van de steun van de Afrikaanse landen. Die zijn nu nog sterk op Europa geconcentreerd, en Frankrijk wil voorkomen dat zij zich naar de VS richten. Dat is de reden dat president Chirac de Ivoriaanse kwestie niet, zoals president Bush, overlaat aan zijn adviseurs, maar zelf van dag tot dag volgt.