Schouten

Als ontdekkend kind word je in nogal wat kinderliedjes en sprookjes de markt opgestuurd.

Om boter te halen of een kip te verkopen, noem maar op. Je zou dus menen dat de markt een natuurlijke omgeving voor de mens is. Toch voel ik me er allerminst thuis. In het buitenland wil ik er nog wel eens, bij wijze van exotisch verkenningstochtje, rondlopen, maar in eigen land is het mercantiele geroep niet aan me besteed. Ik denk dat ik me er zo weinig op m'n gemak voel omdat ik me voorstel zelf in zo'n kraam te moeten staan en mijn waar aan de man te brengen. Soms bij een signeersessie waarbij lezers een handtekening komen halen, breekt het zweet me al uit, laat staan dat ik aan de buitenwereld een overhemd of een netje sinaasappels zou moeten verkopen. Gek genoeg is de markt ook de natuurlijke omgeving voor verkiezingstournees. Je ziet de lijsttrekker lekker gewoon langs de standjes wandelen, hij knoopt zijn propagandapraatje met de omstanders aan en krijgt na afloop van een koopman een bos bloemen of een appel. Het is een ritueel dat elk verkiezingsjaar terugkeert en mij telkens weer met verbazing en lichte onrust vervult. Inmiddels wordt de verkiezingsmarkt ook op tv voortgezet; het lijsttrekkersdebat. Weliswaar ontbreekt het omstuwende publiek, dat dit keer voor de buis geposteerd zit, maar de toon en de gespreksstructuur zijn hetzelfde; met stemverheffing spreken, de ander onderbreken, zorgen dat je erboven uitklinkt. Dit keer was het onmiskenbaar rechts tegen links, stropdassen tegen ongestropten. Nuances waren in het gesprek niet toegelaten, hier heers ten de wetten van de markt, was je voor of tegen. 'Nederland is vol', had Frits Wester bij wijze van intelligent item bedacht. 'Ja of nee?' Zalm hikte een paar keer en zei 'ja', zodat Jan Marijnissen direct boven op hem kon zitten en 'm de keel afknijpen. En Balkenende wilde geen ja of nee zeggen want het lag wat complexer, maar buigend voor de terreur van de vragensteller prevelde hij zwakjes 'nee' want hij had in een ooghoek al gezien hoe het Zalm verging. Ja! Nee! De terreur van de helderheid! Mij waren de woorden van Jan Tromp na afloop uit het hart gegrepen, die verlangde naar lange, nuancerende debatten. Nadenkende woorden over ingewikkelde zaken. Weg met het marktkooplui-debat!