Een zakenkabinet

In navolging van oud-CDA-leider Brinkman heeft de christen-democratische oud-premier Van Agt het afgelopen weekeinde gepleit voor een zakenkabinet, mochten CDA en VVD bij de verkiezingen geen of slechts een nipte meerderheid halen.

Ze wijken daarmee af van de lijn van hun partij, maar dat is geen reden er schouderophalend aan voorbij te gaan. Van Agt en Brinkman genieten binnen en buiten het CDA, de een wellicht wat meer dan de ander, nog altijd gezag en dus is er reden hun suggestie serieus te nemen. Een reden temeer is dat het CDA, bedriegen de tekenen niet, opnieuw de grootste partij wordt en in staat zal zijn het initiatief te nemen. De christen-democraten zetten in op een coalitie met de liberalen. Dat ligt gezien de voorgeschiedenis voor de hand. Tegelijk is duidelijk dat deze vervroegde verkiezingen een nieuw, eigen moment creëren. In vrijwel alle partijen zijn nieuwe leiders aangetreden, de omstandigheden zijn hier en daar veranderd en hoe dan ook zullen opnieuw de krachtsverhoudingen worden bepaald. In dat licht is het verstandig dat CDA-leider Balkenende alternatieven, zoals een coalitie met de PvdA, niet uitsluit. Dat zou ook inconsistent zijn na de resolute wijze waarop hij in de vorige campagne de druk van PvdA-leider Melkert weerstond de lijst Fortuyn bij voorbaat in de ban te doen.

Van Agt en Brinkman vragen de CDA-leider nu in feite hetzelfde als Melkert in het afgelopen voorjaar, en nog iets meer. Ligt het aan hen, dan zou Balkenende een cordon sanitaire moeten leggen rond alle partijen buiten CDA en VVD. Die gedachte, geopperd nu de kiezers nog moeten spreken, getuigt niet van een sterke democratische inslag. Bovendien, het CDA moet wel heel sterke argumenten hebben om na het (op zich verdedigbare) avontuur met een onervaren en onbetrouwbare nieuwkomer samenwerking met ervaren en constructieve partijen als de PvdA bij voorbaat af te wijzen.

Het enige verstandige aan de suggestie van de oud-politici is dat zij hernieuwde samenwerking met de LPF afwijzen. Maar zij maken dezelfde vergissing als deze partij door te suggeren dat technocraten beter dan politici in staat zijn knopen door te hakken. Daarmee zeggen ze in wezen dat de politiek het probleem is. Dat is in een parlementaire democratie een verontrustend geluid.