Oude staatsflats vol kankerverwekkende platen

* Kierende ramen, scheefhangende radiatoren: het zijn maar twee van de problemen waarmee werkster Erzsebet Darvassi kampt in haar piepkleine woninkje op de zestiende verdieping van een socialistische hoogbouwflat aan de rand van Boedapest. Het gebouw is niet geïsoleerd.

,,De warmte gaat er even hard uit als hij erin komt'', zegt Erzsebet, die maandelijks tachtig euro kwijt is voor de verwarming van een flatje van nog geen vijftig vierkante meter. ,,En geven de buren een feestje, dan kan de hele flat daarvan meegenieten''.

Sinds begin jaren negentig is de woning haar eigendom. Destijds kon ze het appartement voor een appel en een ei van de staat kopen. Dat leek mooi, maar niemand dacht erover na hoe problematisch dat private eigendom zou worden als de gebouwen aan renovatie toe waren.

Inmiddels valt aan renovatie eigenlijk niet meer te ontkomen. De flats hebben een stadsverwarmingssysteem dat niet geregeld kan worden in de woningen zelf, ze zijn voorzien van ijzeren waterleidingen en verouderde elektrische bedrading. Brandwerende isolatie is er overigens wel: in de vorm van asbestplaten en gespoten asbest. De verwijdering daarvan betekent een forse extra kostenpost.

De renovatie van de grauwe flatwijken is een kostbaar en moeizaam probleem voor de Hongaarse regering. Er zijn pakweg 600000 van dit soort appartementen en die zijn vrijwel allemaal eigendom van de bewoners. Volgens de wet is renovatie alleen mogelijk, als alle eigenaren in een flat daarmee instemmen en het is duidelijk dat in een gebouw van twintig verdiepingen altijd wel iemand tegen is.

Daarom is er volgens de regeringsafgevaardigde voor woningbouw, Judit Csabai, eigenlijk maar één oplossing: een deel van de woningen moet waarschijnlijk weer van de bewoners terug worden gekocht.

Ook gerenoveerd zal de flat van Erzsebet overigens nog geen vrolijk woonoord worden, maar Csabai ziet wat dat betreft geen oplossing: ,,Slopen, zoals ze in Oost-Duitsland hebben gedaan, is voor Hongarije geen oplossing. Het is veel duurder en het creëert bovendien een afvalberg waar we absoluut geen raad mee zouden weten.''